Skip to main content

DD SERIES: AN EFFORT TO UNDERSTAND THE DIFFERENTIAL DIAGNOSIS OF AMAVATA, AMAPRADOSHA, AMAVISHA & AMAVATIKA-JWARA (RHEUMATIC FEVER)

  

AN EFFORT TO UNDERSTAND THE DIFFERENTIAL DIAGNOSIS OF AMAVATA,  AMAPRADOSHA,  AMAVISHA & AMAVATIKA-JWARA (RHEUMATIC FEVER)

No.

BHEDAKATVA

{D/D POINTS}

AMAVATA

AMAPRADOSHA

AMAVISHA

AMAVATIKA JWARA

{RHEUMATIC FEVER}

1

Sandarbha/ Vyadhitva

Not established in Brihat-trayi, Acharya Madhav (700 AD) described first as a separate disease

Acharya Charaka has given description of Amapradosha in matrashitiya adhyaya of vimanasthana.

Acharya Charaka mentioned Aamavisha while describing Dandalasaka in vimanasthana and grahani adhyaya in chikitsasthana.

There is no direct reference of Amavatika jwara in Samhita.

 

Rheumatic fever is clinical syndrome in which inflammation of the heart, joints, brain, and skin occurs.

2

Synonyms

Aama-maruta

Amadosha

-

Jwara, Roga, Vikara, Atanka, Vyadhi

Inflammatory Rheumatism

3

Nirukti

เค†เคฎोเคฝเคชाเค•เคนेเคคु: เคตाเคค: |

เคธ्เคตเคจाเคฎเค–्เคฏाเคคเคฐोเค—เคตिเคถेเคท: | Amarakosha

เค†เคฎเคธ्เคฏाเคชเค•्เคตเคธ्เคฏाเคนाเคฐเคธ्เคฏ เคช्เคฐเคฆोเคท เค†เคฎเคช्เคฐเคฆोเคทः| Chakrapani

เค†เคฎเคฆोเคทเคฎाเคฎเคตिเคทเคฎाเคšเค•्เคทเคค เค‡เคค्เคฏเคค्เคฐ เคตिเคทเคธเคฆृเคถเคฒिเค™्เค— เคเคตाเคฎเคช्เคฐเคฆोเคทोเคฝเคญिเคช्เคฐेเคคः | Chakrapani

เคœ्เคตเคฐ เคธเคจ्เคคाเคชे || (Ch.Ni.1/35)

Rheum = Bodily humor

Fever = Pyrexia, Febris

4

NIDANA

Rasa

Madhura, Amla, Lavana

รŸ same as Aama-hetu in excessive quantity ร 

As per Vata-Kaphaja Prakopaka hetu

Guna

Shita, Snigdha, Picchila, Guru, Manda

Sthira, Guru, Bahu, Ruksha

Sthira, Guru, Bahu, Ruksha

Virya

Shita

Shita

Shita/Ushna

Aahara samanya

Viruddha-Aahara, Ati-shita, Ati-Ruksha, Ati-Guru, Asatmya-Bhojana, Sandushta Bhojana

Viruddhahara, Vidahi. Vistambhi, Asuchi, Dwishta

Viruddha-Aahara, Asatmya-Bhojana, Ati-shita, Ati-Ruksha, Ati-Guru, Sandushta Bhojana

As per Vata-Kaphaja jwara hetu

Aahara vidhi

Abhojana, Ajirne Bhojana, Adhyashana, Atibhojana, Vishamashana

Akala bhojana

Ajirne Bhojana, Adhyashana

Vihara

Viruddha Cheshta, Vegasandharana

Vata-Mutra-Purisha vegadharana

Vegasandharana

Environmental factors

Desha Vaishamya, Kala Vaishamya, Rutu Vaishamya

Desha Vaishamya, Kala Vaishamya, Rutu Vaishamya

Desha Vaishamya, Kala Vaishamya, Rutu Vaishamya

Overcrowding, Poverty, Poor hygeine

Ayu – as per Vata Kaphaja jwara

Manasa bhava

Irshya, Bhaya, Krodha, Lobha, Ruja, Dainya, Pradwesha, Shoka, Chinta

Chinta, Shoka, Bhaya, Krodha, Prajagarana, Moha, Lobha

Not mentioned but it should be understood as per Amapradosha in exaggerated form.

As per Vata Kaphaja jwara

Nidanartha-karatva

Not mentioned specifically

But Agnidushti can be taken

Durbala, Alpa-agni

Durbala, Alpa-agni

As per Vata Kaphaja jwara

Sannikrusht nidana

เคธ्เคจिเค—्เคงं เคญुเค•्เคคเคตเคคो เคน्เคฏเคจ्เคจं เคต्เคฏाเคฏाเคฎं เค•ुเคฐ्เคตเคคเคธ्เคคเคฅा || Ma.Ni.25/1

เคจ เคš เค–เคฒु เค•ेเคตเคฒเคฎเคคिเคฎाเคค्เคฐเคฎेเคตाเคนाเคฐเคฐाเคถिเคฎाเคฎเคช्เคฐเคฆोเคทเค•เคฐเคฎिเคš्เค›เคจ्เคคि…| Ch.vi.2/8

 

เคฎाเคค्เคฐเคฏाเคฝเคช्เคฏเคญ्เคฏเคตเคนृเคคं เคชเคฅ्เคฏं เคšाเคจ्เคจं เคจ เคœीเคฐ्เคฏเคคि|
เคšिเคจ्เคคाเคถोเค•เคญเคฏเค•्เคฐोเคงเคฆुःเค–เคถเคฏ्เคฏाเคช्เคฐเคœाเค—เคฐैः|| Ch.vi.2/9

เคตिเคฐुเคฆ्เคงाเคง्เคฏเคถเคจाเคœीเคฐ्เคฃाเคถเคจเคถीเคฒिเคจः| Ch.vi.2/12

 

เคตिเคฐुเคฆ्เคงाเคง्เคฏเคถเคจाเคœीเคฐ्เคฃเคถीเคฒिเคจो เคตिเคทเคฒเค•्เคทเคฃเคฎ्||
เค†เคฎเคฆोเคทं เคฎเคนाเฅšोเคฐं เคตเคฐ्เคœเคฏेเคฆ्เคตिเคทเคธंเคœ्เคžเค•เคฎ्|A.H.S.8/14

Group-A streptococci infection

 

Ayu. – Hina Vyadhikshamatva (Compromised immunity), Amadosha

5

Samprapti

เคตाเคฏुเคจा เคช्เคฐेเคฐिเคคो เคน्เคฏाเคฎः เคถ्เคฒेเคท्เคฎเคธ्เคฅाเคจं เคช्เคฐเคงाเคตเคคि|
เคคेเคจाเคค्เคฏเคฐ्เคฅं เคตिเคฆเค—्เคงोเคฝเคธौ เคงเคฎเคจीः เคช्เคฐเคคिเคชเคฆ्เคฏเคคे ||
เคตाเคคเคชिเคค्เคคเค•เคซैเคฐ्เคญूเคฏो เคฆूเคทिเคคः เคธोเคฝเคจ्เคจเคœो เคฐเคธः |
เคธ्เคฐोเคคांเคธ्เคฏเคญिเคท्เคฏเคจ्เคฆเคฏเคคिเคจाเคจाเคตเคฐ्เคฃोเคฝเคคिเคชिเคš्เค›िเคฒः||
เคœเคจเคฏเคค्เคฏाเคถु เคฆौเคฐ्เคฌเคฒ्เคฏं เค—ौเคฐเคตं เคนृเคฆเคฏเคธ्เคฏ เคš |
เคต्เคฏाเคงीเคจाเคฎाเคถ्เคฐเคฏोเคน्เคฏेเคท เค†เคฎเคธเคž्เคœ्เคžोเคฝเคคिเคฆाเคฐुเคฃः||
เคฏुเค—เคชเคค्เค•ुเคชिเคคाเคตเคจ्เคคเคธ्เคค्เคฐिเค•เคธเคจ्เคงिเคช्เคฐเคตेเคถเค•ौ | Ma.Ni.25/2-5

เคคं เคฆ्เคตिเคตिเคงเคฎाเคฎเคช्เคฐเคฆोเคทเคฎाเคšเค•्เคทเคคे เคญिเคทเคœः- เคตिเคธूเคšिเค•ाเคฎ्, เค…เคฒเคธเค•ं เคš||


เคคเคค्เคฐ เคตिเคธूเคšिเค•ाเคฎूเคฐ्เคง्เคตं เคšाเคงเคถ्เคš เคช्เคฐเคตृเคค्เคคाเคฎเคฆोเคทां เคฏเคฅोเค•्เคคเคฐूเคชां เคตिเคฆ्เคฏाเคค्||

 

เค…เคฒเคธเค•เคฎुเคชเคฆेเค•्เคท्เคฏाเคฎः- เคฆुเคฐ्เคฌเคฒเคธ्เคฏाเคฒ्เคชाเค—्เคจेเคฐ्เคฌเคนुเคถ्เคฒेเคท्เคฎเคฃो เคตाเคคเคฎूเคค्เคฐเคชुเคฐीเคทเคตेเค—เคตिเคงाเคฐिเคฃः เคธ्เคฅिเคฐเค—ुเคฐुเคฌเคนुเคฐूเค•्เคทเคถीเคคเคถुเคท्เค•ाเคจ्เคจเคธेเคตिเคจเคธ्เคคเคฆเคจ्เคจเคชाเคจเคฎเคจिเคฒเคช्เคฐเคชीเคกिเคคं เคถ्เคฒेเคท्เคฎเคฃा เคš เคตिเคฌเคฆ्เคงเคฎाเคฐ्เค—เคฎเคคिเคฎाเคค्เคฐเคช्เคฐเคฒीเคจเคฎเคฒเคธเคค्เคตाเคจ्เคจ เคฌเคนिเคฐ्เคฎुเค–ीเคญเคตเคคि, เคคเคคเคถ्เค›เคฐ्เคฆ्เคฏเคคीเคธाเคฐเคตเคฐ्เคœ्เคฏाเคจ्เคฏाเคฎเคช्เคฐเคฆोเคทเคฒिเค™्เค—ाเคจ्เคฏเคญिเคฆเคฐ्เคถเคฏเคค्เคฏเคคिเคฎाเคค्เคฐाเคฃि| Cha.Vi.2/10-12

เคฆुเคท्เคฏเคค्เคฏเค—्เคจिः, เคธ เคฆुเคท्เคŸोเคฝเคจ्เคจं เคจ เคคเคค् เคชเคšเคคि เคฒเค˜्เคตเคชि|
เค…เคชเคš्เคฏเคฎाเคจं เคถुเค•्เคคเคค्เคตं เคฏाเคค्เคฏเคจ्เคจं เคตिเคทเคฐूเคชเคคाเคฎ् || Cha.Chi.15/44

 

เค…เคคिเคฎाเคค्เคฐเคช्เคฐเคฆुเคท्เคŸाเคถ्เคš เคฆोเคทाः เคช्เคฐเคฆुเคท्เคŸाเคฎเคฌเคฆ्เคงเคฎाเคฐ्เค—ाเคธ्เคคिเคฐ्เคฏเค—्เค—เคš्เค›เคจ्เคคः เค•เคฆाเคšिเคฆेเคต เค•ेเคตเคฒเคฎเคธ्เคฏ เคถเคฐीเคฐं เคฆเคฃ्เคกเคตเคค् เคธ्เคคเคฎ्เคญเคฏเคจ्เคคि, เคคเคคเคธ्เคคं เคฆเคฃ्เคกाเคฒเคธเค•เคฎเคธाเคง्เคฏं เคฌ्เคฐुเคตเคคे|
เคตिเคฐुเคฆ्เคงाเคง्เคฏเคถเคจाเคœीเคฐ्เคฃाเคถเคจเคถीเคฒिเคจः เคชुเคจเคฐाเคฎเคฆोเคทเคฎाเคฎเคตिเคทเคฎिเคค्เคฏाเคšเค•्เคทเคคे | Cha.Vi.2/12

An immune-mediated delayed response to infection with specific strains of group A streptococci antigens that cross-react with cardiac myosin and sarcolemmal membrane proteins. Antibodies produced against the streptococcal antigens cause inflammation in the endocardium, myocardium, pericardium and joints and skin.

 

Ayu. – As per Vata-Kapha jwara

6

Dosha

Kapha Pradhana Tridosha

Alasaka- Kapha Vata

Visuchika- Kapha Pitta

Kapha Pitta Pradhana Tridosha

Tridosha

7

Dushya

Inititally - Rasa, Rakta

Later - Mamsa, Asthi

Rasa, Mutra, Purisha, Sweda

Saptadhatu, Ojas

Rasa, Rakta, Mamsa, Asthi

8

Srotasa

Initially - Rasavaha, Raktavaha, Annavaha

Later - Mamsavaha, Asthivaha

Rasavaha, Annavaha, Purishavaha, Mutravaha, Swedavaha

Sarvasrotasa

Rasavaha, Raktavaha, Mamsavaha, Asthivaha, Pranavaha

9

Srotodushti prakara

Sanga, Vimargagamana, (Siragranthi – in later stage)

Alasaka - Sanga

Visuchika – Atipravrtti

Sanga, Vimargagamana, Ati-pravratti, Siragranthi (at multiple level)

Sanga, Vimargagamana, Siragranthi (at multiple level)

10

Rogamarga

Kostha, Shakha and Marmasthisandhi (depending on the stage of disease)

Koshtha

Kostha, Shakha and Marmasthisandhi

Kostha, Shakha and Marmasthisandhi

11

Adhisthana

Sharira mainly

Sharira & Manasa

Sharira & Manasa

Sharira mainly

12

Vyakti-sthana

Sandhi

Alasaka - Amashaya

Visuchika - Amashaya & Pakwasaya

Sarva gatra

Sarva gatra

13

Ashaya

Aamashaya Samuttha

Alasaka – Amashaya samuttha

Visuchika - Amashaya or Pakwasaya samuttha

Aamashaya or Pakwasaya samuttha

Aamashaya samuttha

14

Agni

Manda/Vishama

Manda/Vishama

Ati-Manda

Manda

15

Sama/Nirama

Sama

Sama

Sama

Sama

16

Vyadhiprakara

Chirakari

Ashukari

Ashukari

Ashukari / Chirakari

17

Purvaroopa

เคธ्เคฐोเคคोเคฐोเคง เคฌเคฒเคญ्เคฐंเคถ เค—ौเคฐเคตाเคจिเคฒเคฎूเคขเคคाः॥

เค†เคฒเคธ्เคฏाเคชเค•्เคคिเคจिเคท्เค ीเคตเคฎเคฒเคธเค™्เค—ाเคฐुเคšिเค•्เคฒเคฎाः।
เคฒिเค™्เค—ं เคฎเคฒाเคจां เคธाเคฎाเคจां .| A.H.S.13/24

Ajirna, Arochaka, Agni-dushtyadi grahya

Aamapradosha avastha

Streptococcal Pharyngitis

Ayu. - As per Vata-Kapha jwara

18

Pratyatma lakshana

เคธ्เคคเคฌ्เคงं เคš เค•ुเคฐुเคคो เค—ाเคค्เคฐเคฎाเคฎเคตाเคคः เคธ เค‰เคš्เคฏเคคे || Ma.Ni.25/6

เคตिเคท्เคŸเคฎ्เคญเคฏเคจ्เคคोเคฝเคฒเคธเค•ं 

เคš्เคฏाเคตเคฏเคจ्เคคो เคตिเคธूเคšिเค•ाเคฎ्|| A.H.S.8/5

เคตिเคทเคฒเค•्เคทเคฃं,-เคฆेเคนเคต्เคฏाเคชिเคตिเคทเคคुเคฒ्เคฏเคฒเค•्เคทเคฃเคฎ्|Hemadri

Fever, Anorexia, Lethargy, Joint pain

Ayu. - As per Vata-Kapha jwara

19

Samanya lakshana

เค…เค™्เค—เคฎเคฐ्เคฆोเคฝเคฐुเคšिเคธ्เคคृเคท्เคฃा เค†เคฒเคธ्เคฏं เค—ौเคฐเคตंเคœ्เคตเคฐः |
เค…เคชाเค•ः เคถूเคจเคคाเคฝเค™्เค—ाเคจाเคฎाเคฎเคตाเคคเคธ्เคฏ เคฒเค•्เคทเคฃเคฎ् || Ma.Ni.25/6

เคตिเคธूเคšिเค•ा - เคคเคค्เคฐ เคตिเคธूเคšिเค•ाเคฎूเคฐ्เคง्เคตं เคšाเคงเคถ्เคš เคช्เคฐเคตृเคค्เคคाเคฎเคฆोเคทां เคฏเคฅोเค•्เคคเคฐूเคชां เคตिเคฆ्เคฏाเคค्|Cha.Vi.2/11

 

เค…เคฒเคธเค• -เคคเคคเคถ्เค›เคฐ्เคฆ्เคฏเคคीเคธाเคฐเคตเคฐ्เคœ्เคฏाเคจ्เคฏाเคฎเคช्เคฐเคฆोเคทเคฒिเค™्เค—ाเคจ्เคฏเคญिเคฆเคฐ्เคถเคฏเคค्เคฏเคคिเคฎाเคค्เคฐाเคฃि|Cha.Vi.2/12

เคคเคธ्เคฏ เคฒिเค™्เค—เคฎเคœीเคฐ्เคฃเคธ्เคฏ เคตिเคท्เคŸเคฎ्เคญः เคธเคฆเคจं เคคเคฅा|
เคถिเคฐเคธो เคฐुเค•् เคš เคฎूเคฐ्เคš्เค›ा เคš เคญ्เคฐเคฎः เคชृเคท्เค เค•เคŸिเค—्เคฐเคนः|
เคœृเคฎ्เคญाเคฝเค™्เค—เคฎเคฐ्เคฆเคธ्เคคृเคท्เคฃा เคš เคœ्เคตเคฐเคถ्เค›เคฐ्เคฆिः เคช्เคฐเคตाเคนเคฃเคฎ्|
เค…เคฐोเคšเค•ोเคฝเคตिเคชाเค•เคถ्เคš, เค˜ोเคฐเคฎเคจ्เคจเคตिเคทं เคš เคคเคค्|| Cha.Chi.15/45-46

Fever, Polyarthritis, Carditis, Chorea, Sub-cutaneous nodule, Arthralgia, Odema

 

เคธเคจ्เคง्เคฏเคธ्เคฅिเคถिเคฐเคธः เคถूเคฒं เคช्เคฐเคฒाเคชो เค—ौเคฐเคตं เคญ्เคฐเคฎः । 
เคตाเคคोเคฒ्เคฌเคฃे เคธ्เคฏाเคฆ् เคฆ्เคตเคฏเคจुเค—े เคคृเคท्เคฃा เค•เคฃ्เค ाเคธ्เคฏเคถुเคท्เค•เคคा ||เฅฏเฅช|| CH.CHI.3

เคต्เคฏเคฅाเคฝเคคिเคถเคฏिเคคा เคญเคตेเคš्เค›्เคตเคฏเคฅुเคธंเคฏुเคคा เคธเคจ्เคงिเคทु, เคช्เคฐเคญूเคคเค•เคซเคคा เคฎुเค–े เคตिเค—เคคเคจिเคฆ्เคฐเคคा เค•ाเคธเคฐुเค•् । 
เคธเคฎเคธ्เคคเคฎिเคคि เค•ीเคค्เคคिเคคं เคญเคตเคคि เคฒเค•्เคท्เคฎ เคฏเคค्เคฐ เคœ्เคตเคฐे, เคค्เคฐिเคฆोเคทเคœเคจिเคคे เคฌुเคงैः เคธ เคนि เคจिเค—เคฆ्เคฏเคคे เคธเคจ्เคงिเค—ः ॥เฅซเฅฌเฅง B.P.M.

20

Types

There is not established types in texts but dominance of doshas are there

Alasaka, Visuchika

Not mentioned

--

21

Avarana

Yes

Possibility

Possibility

No

22

Sadhyasadhyta

เคเค•เคฆोเคทाเคจुเค—ःเคธाเคง्เคฏो, เคฆ्เคตिเคฆोเคทो เคฏाเคช्เคฏ เค‰เคš्เคฏเคคे|
เคธเคฐ्เคตเคฆेเคนเคšเคฐः เคถोเคฅः เคธ เค•ृเคš्เค›्เคฐः เคธाเคจ्เคจिเคชाเคคिเค•ः|| Ma.Ni.25/12

Krichha-sadhya

เคชเคฐเคฎ เค…เคธाเคง्เคฏ

Krichha-sadhya

23

Upadrava

เคธ เค•เคท्เคŸः เคธเคฐ्เคตเคฐोเค—ाเคฃां เคฏเคฆा เคช्เคฐเค•ुเคชिเคคो เคญเคตेเคค् |
เคนเคธ्เคคเคชाเคฆเคถिเคฐोเค—ुเคฒ्เคซเคค्เคฐिเค•เคœाเคจूเคฐुเคธเคจ्เคงिเคทु ||
เค•เคฐोเคคि เคธเคฐुเคœं เคถोเคฅं เคฏเคค्เคฐ เคฆोเคทः เคช्เคฐเคชเคฆ्เคฏเคคे |
เคธ เคฆेเคถो เคฐुเคœ्เคฏเคคेเคฝเคค्เคฏเคฐ्เคฅं เคต्เคฏाเคตिเคฆ्เคง เค‡เคต เคตृเคถ्เคšिเค•ैः ||
เคœเคจเคฏेเคค् เคธोเคฝเค—्เคจिเคฆौเคฐ्เคฌเคฒ्เคฏं เคช्เคฐเคธेเค•ाเคฐुเคšिเค—ौเคฐเคตเคฎ् |
เค‰เคค्เคธाเคนเคนाเคจिं เคตैเคฐเคธ्เคฏं เคฆाเคนं เคš เคฌเคนुเคฎूเคค्เคฐเคคाเคฎ् ||
เค•ुเค•्เคทौ เค•เค िเคจเคคां เคถूเคฒं เคคเคฅा เคจिเคฆ्เคฐाเคตिเคชเคฐ्เคฏเคฏเคฎ् |
เคคृเคŸ्เค›เคฐ्เคฆिเคญ्เคฐเคฎเคฎूเคฐ्เค›ाเคถ्เคš เคนृเคฆ्เค—्เคฐเคนं เคตिเคก्เคตिเคฌเคฆ्เคงเคคाเคฎ् |
เคœाเคก्เคฏाเคจ्เคค्เคฐเค•ूเคœเคฎाเคจाเคนं เค•เคท्เคŸांเคถ्เคšाเคจ्เคฏाเคจुเคชเคฆ्เคฐเคตाเคจ् || Ma.Ni.25/7-10

เค…เคคिเคฎाเคค्เคฐเคช्เคฐเคฆुเคท्เคŸाเคถ्เคš เคฆोเคทाः เคช्เคฐเคฆुเคท्เคŸाเคฎเคฌเคฆ्เคงเคฎाเคฐ्เค—ाเคธ्เคคिเคฐ्เคฏเค—्เค—เคš्เค›เคจ्เคคः เค•เคฆाเคšिเคฆेเคต เค•ेเคตเคฒเคฎเคธ्เคฏ เคถเคฐीเคฐं เคฆเคฃ्เคกเคตเคค् เคธ्เคคเคฎ्เคญเคฏเคจ्เคคि, เคคเคคเคธ्เคคं  เคฆเคฃ्เคกाเคฒเคธเค•เคฎเคธाเคง्เคฏं เคฌ्เคฐुเคตเคคे|


เคตिเคฐुเคฆ्เคงाเคง्เคฏเคถเคจाเคœीเคฐ्เคฃाเคถเคจเคถीเคฒिเคจः เคชुเคจเคฐाเคฎเคฆोเคทเคฎाเคฎเคตिเคทเคฎिเคค्เคฏाเคšเค•्เคทเคคे | Cha.Vi.2/12

Mrityu

If rheumatic fever is not treated properly, rheumatic heart disease may occur. Rheumatic heart disease weakens the valves. Severe rheumatic heart disease can require heart surgery and result in death.

 

Ayu. – full blown Sannipatajwara manifestation and Udarka – joint deformity, Hrada marma dushti

24

Chikitsa

เคฒंเค˜เคจं เคธ्เคตेเคฆเคจं เคคिเค•्เคคं เคฆीเคชเคจाเคจि เค•เคŸूเคจि เคš ।

เคตिเคฐेเคšเคจं เคธ्เคจेเคนเคชाเคจ เคฌเคธ्เคค्เคฏाเคถ्เคตाเคฎเคฎाเคฐुเคคे ||

เคธैเคจ्เคงเคตाเคฆ्เคฏेเคจाเคจुเคตाเคธ्เคฏ เค•्เคทाเคฐเคตเคธ्เคคिः เคช्เคฐเคถเคธ्เคฏเคคे |

Chakradatta

เคคเคค्เคฐ เคธाเคง्เคฏเคฎाเคฎं เคช्เคฐเคฆुเคท्เคŸเคฎเคฒเคธीเคญूเคคเคฎुเคฒ्เคฒेเค–เคฏेเคฆाเคฆौ เคชाเคฏเคฏिเคค्เคตा เคธเคฒเคตเคฃเคฎुเคท्เคฃं เคตाเคฐि, เคคเคคः เคธ्เคตेเคฆเคจเคตเคฐ्เคคिเคช्เคฐเคฃिเคงाเคจाเคญ्เคฏाเคฎुเคชाเคšเคฐेเคฆुเคชเคตाเคธเคฏेเคš्เคšैเคจเคฎ्|


เคตिเคธूเคšिเค•ाเคฏां เคคु เคฒเค™्เค˜เคจเคฎेเคตाเค—्เคฐे เคตिเคฐिเค•्เคคเคตเคš्เคšाเคจुเคชूเคฐ्เคตी|

………

เค†เคฎเคช्เคฐเคฆोเคทเคœाเคจां เคชुเคจเคฐ्เคตिเค•ाเคฐाเคฃाเคฎเคชเคคเคฐ्เคชเคฃेเคจैเคตोเคชเคฐเคฎो เคญเคตเคคि, เคธเคคि เคค्เคตเคจुเคฌเคจ्เคงे เค•ृเคคाเคชเคคเคฐ्เคชเคฃाเคจां เคต्เคฏाเคงीเคจां เคจिเค—्เคฐเคนे เคจिเคฎिเคค्เคคเคตिเคชเคฐीเคคเคฎเคชाเคธ्เคฏौเคทเคงเคฎाเคคเค™्เค•เคตिเคชเคฐीเคคเคฎेเคตाเคตเคšाเคฐเคฏेเคฆ्เคฏเคฅाเคธ्เคตเคฎ्|  Cha.vi.2/13

เคคเคค् เคชเคฐเคฎเคธाเคง्เคฏเคฎ्, เค†เคถुเค•ाเคฐिเคค्เคตाเคฆ्เคตिเคฐुเคฆ्เคงोเคชเค•्เคฐเคฎเคค्เคตाเคš्เคšेเคคि|| Cha.vi.2/12

 

เคตिเคฐुเคฆ्เคงोเคชเค•्เคฐเคฎเคค्เคตाเคฆिเคคि เค†เคฎाเคชेเค•्เคทเคฏा เคฏเคฆुเคท्เคฃं เค•्เคฐिเคฏเคคे เคคเคฆ्เคตिเคทเคตिเคฐुเคฆ्เคงं, เคฏเคš्เคš เคตिเคทाเคชेเค•्เคทเคฏा เคถीเคคं เค•्เคฐिเคฏเคคे เคคเคฆाเคฎเคตिเคฐुเคฆ्เคงเคฎ्| Chakrapani

Bed rest, Aspirin, Antibiotics, Glucocorticoids, Treatment of cardiac failure

 

Ayu. - As per Vata-Kapha jwara / Sandhiga sannipatajwara / Vatolbana sama kapha pitta sannipata jwara (Cha,chi,3/94)

                                                                                                                                                   

 CONCLUSION -

1.    'Amavata' is such a condition where doshas lodge or reach the 'Shakha/Marma-Asthi-Sandhi' from 'Koshtha' because of preexisting daurbalya (weakness), Kshinata (emiciation) and specific dietery nidanas/ irregular vyayam where Koshtha/GIT features are minimum.

2.    While in 'Amapradosha' Doshas are still situated in koshtha or GIT and the 'dhatu-saushthava-janita-vyadhikshamatva' (tissue enriched immunity) trying to expel it out (visuchika) or hold (alasaka) to spread in shakha either activating or hampering the GIT activities or functions.

3.    'Amavisha' is life threatening condition where endotoxins is generated very rapidly and spread all over the body involving the all vitals.

4.    'Amapradosha' condition if not treated properly or persists for longer duration then it may progress or convert into 'Amavisha'.

5.    Alasaka may lead to dandalasaka and visuchika may lead to death because of endotoxin condition caused by various nidanas.

6.    'Amavatika-jwara' is a specific type of fever, it does not have “Ama”-condition like Amavata, Amapradosha and Amavisha. The nomenculture ‘Amavatika jwara’ is Sanskrit/Hindi translation of Rhuematic fever mentioned in allopathic literature only while as per Ayurveda it is may be nearest to 'Sandhiga-sannipata-jwara' (Bhavaprakash) or 'Vatolbana-sama-kapha-pitta-sannipata-jwara' (Charak).

 







Presented by


Dr. Alpesh B. Munjani

Final Year P.G. Scholar

P.G. Department of Kayachikitsa

Government Akhandanand Ayurveda College

Bhadra, Ahmedabad, Gujarat, India.

Email: alpeshmunjani2012@gmail.com


Guided by 

Prof. Dr. Surendra A. Soni

H.O.D.

P.G. Department of Kayachikitsa

Government Akhandanand Ayurveda College

Bhadra, Ahmedabad, Gujarat, India.

Email: kayachikitsagau@gmail.com

Comments

Popular posts from this blog

CLINICAL AYURVEDA PART-15: Case presentation- เคตिเคถเคฆ เค—ुเคฃ - เคธैเคฆ्เคงाเคจ्เคคिเค• เคเคตं เคช्เคฐाเคฏोเค—िเค• เคธ्เคตเคฐूเคช by Vaidyaraja Subhash Sharma

[12/14, 7:09 PM] Vaidyaraj Subhash Sharma: CLINICAL AYURVEDA PART-15 *case presentation-  เคตिเคถเคฆ เค—ुเคฃ - เคธैเคฆ्เคงाเคจ्เคคिเค• เคเคตं เคช्เคฐाเคฏोเค—िเค• เคธ्เคตเคฐूเคช เคฎें ENLARGEMENT OF PROSTATE & PSA เค•े เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เค•े เคธाเคฅ ....* *เคธเคฐ्เคตเคช्เคฐเคฅเคฎ เคตिเคถเคฆ เค•ी เคจिเคฐूเค•्เคคि เคเคตं เคชเคฐिเคญाเคทा เคฆेเค–ें เคคो เคชृเคฅเคฎ เคฆृเคท्เคŸि เคฎें เคนी เค‡เคธเค•ा เคฎเคนเคค्เคต เคšिเค•िเคค्เคธा เคฎें เค•िเคคเคจा เค…เคงिเค• เคนै เคฏเคน เคธ्เคชเคท्เคŸ เคนो เคœाเคคा เคนै, 'เคถเคคเคฒृ เคถाเคคเคจे' เคงाเคคु เคฎें เคŸเค•् เคช्เคฐเคค्เคฏเคฏ เคธे เคตिเคธเคฐ्เค— เคชूเคฐ्เคตเค• เคตिเคถเคฆ เคถเคฌ्เคฆ เค•ी เค‰เคค्เคชเคค्เคคि เคนोเคคी เคนै เคœिเคธเค•ा เค…เคญिเคช्เคฐाเคฏ เคถुเคฆ्เคง เคฌเคจा เคฆेเคจा เค”เคฐ เคธंเคถोเคงเคจ เค•เคฐ เคฆेเคจा เคนै।* *เคธुเคถ्เคฐुเคค เค•ी เคนेเคฎाเคฆ्เคฐि เคŸीเค•ा เคฎें เค‡เคธे 'เคถुเคšि เคตिเคฎเคฒी เคคु เคตिเคถเคฆ เคตिเคถेเคทौ เค…เคฆृเคท्เคŸाเคจा เคนि เคฎเคฒाเคจां เค•्เคทाเคฒเคจे เคถเค•्เคคिं เคถुเคšिเคค्เคตं เคฆृเคท्เคŸाเคจां เคตिเคฎเคฒเคค्เคต' เคฒिเค–ा เคนै เค…เคฐ्เคฅाเคค เคœो เคฆ्เคฐเคต्เคฏ เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคฆोเคท, เคงाเคคु เคเคตं เคฎเคฒों เค•ा เคถुเคฆ्เคงिเค•เคฐเคฃ เค•เคฐ เค•े เค‰เคจ्เคนे เคตिเคฎเคฒเคค्เคต เค…เคฐ्เคฅाเคค เคถुเคฆ्เคง, เคจिเคฐ्เคฎเคฒ เคเคตं เคชाเคฐเคฆเคฐ्เคถी เคธเคฆृเคถ เคฌเคจा เคฆे เค‰เคธे เคตिเคถเคฆ เค•เคนा เค—เคฏा เคนै।* *'เคชिเคš्เค›िเคฒो เคœीเคตเคจो เคฌเคฒ्เคฏः เคธเคจ्เคงाเคจः เคถ्เคฒेเคท्เคฎเคฒो เค—ुเคฐुः, เคตिเคถเคฆो เคตिเคชเคฐीเคคोเคฝเคธ्เคฎाเคค् เค•्เคฒेเคฆाเคšूเคทเคฃเคฐोเคชเคฃः'  เคธु เคธू 46/517  เคฏเคนां เค†เคšाเคฐ्เคฏ เคธुเคถ्เคฐुเคค เค‡เคธे เคชिเคš्เค›िเคฒ เค•े เคตिเคชเคฐीเคค เค•เคฐ्เคฎ เคตाเคฒा เค…เคฐ्เคฅाเคค เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคธे เค•्เคฒेเคฆ เค•ा เคถोเคทเคฃ เค•เคฐ เคจिเคฐ्เคฎเคฒ เคฌเคจाเคคा เคนै เค”เคฐ เคฐोเคชเคฃ เค•เคฐ्เคฎ เคญी เค•เคฐเคคा เคนै।เคœो เคถเคฐीเคฐ เคฎें ...

Case presentation: เคฏเค•ृเคฆ्เคฆाเคฒ्เคฏुเคฆเคฐ {Non Alcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD)} by Vaidyaraja Subhash Sharma

*Case-presentation*  - เคฏเค•ृเคฆ्เคฆाเคฒ्เคฏुเคฆเคฐ-  Non-Alcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD) progressing to Compensated Cirrhosis * -------------------- *Vaidyaraja Subhash Sharma, MD (kaya chikitsa, jamnagar - 1985)* --------------- *Chapter -1* *เคฎाเคงเคต เคจिเคฆाเคจ เค•ा เค•ाเคฒ 1200 เคธे 1400 เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต เคคเค• เคฎाเคจा เค—เคฏा เคœिเคธเคฎें เค‰เคฆเคฐ เคฐोเค—ों เคฎें เคฏเค•ृเคฆ्เคฆाเคฒ्เคฏुเคฆเคฐ เค•ा เค‰เคฒ्เคฒेเค– เคฒเค•्เคทเคฃों เคธเคนिเคค เคนै। เคคเคฌ เคคो liver fibroscan เค•ी เคธुเคตिเคงा เคจเคนीं เคฅी।เค•िเคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคธे เค†เคšाเคฐ्เคฏ เค‡เคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•ी เค—ंเคญीเคฐ เคต्เคฏाเคงिเคฏों เค•ी เคชเคฐीเค•्เคทा เค•เคฐ เคธเคŸीเค• เคจिเคฆाเคจ เคเคตं เคšिเค•िเคค्เคธा เค•เคฐเคคे เคฅे ! เค†เคœ เคธ्เคชเคท्เคŸ เค•เคฐेंเค—े เคšिเค•िเคค्เคธोเคชเคฏोเค—ी เคถाเคธ्เคค्เคฐों เคฎें เค‡เคธ เคฐोเค— เคชเคฐ เคตเคฐ्เคฃिเคค เคธूเคค्เคฐों เค•ी clinical applications...* *1- เคœ्เคžाเคจेเคจ्เคฆ्เคฐिเคฏों เคเคตं เค•เคฐ्เคฎेเคจ्เคฆ्เคฐिเคฏों เค•ो เคธเคฎเคฐ्เคฅ เคเคตं เคธเค•्เคทเคฎ เคฌเคจाเค•เคฐ เคจिเคฆाเคจ เคฎें เค‰เคชเคฏोเค—।* *2- เคฏเค•ृเคฆ्เคฆाเคฒ्เคฏुเคฆเคฐ เค•ी เคค्เคฐिเคตिเคง เคชเคฐीเค•्เคทा* *3- a- เคฆเคถเคตिเคง เคชเคฐीเค•्เคทा*      *b- เคค्เคฐिเคตिเคง เคช्เคฐเคฎाเคฃ เค”เคฐ เคฏुเค•्เคคि* *4- เคœैเคธे เคธเคญी เคฆ्เคฐเคต्เคฏ เคชंเคšเคญौเคคिเค• เคนैं เคคो เคฐोเค— เคญी เคชंเคšเคญौเคคिเค• เคนै, เค‡เคธเค•ी เคชंเคšเคญौเคคिเค•เคคा।* *5- เคฐोเค—ी เค•े เคจा เคฌเคคाเคจे เคชเคฐ เคญी เคšिเคจ्เคนों เคฆ्เคตाเคฐा เค‡เคธเค•ा เคฏा เค…เคจ्เคฏ เคฐोเค—ों เค•ा เคญी เคจिเคฐ्เคฃเคฏ เค•เคฐเคจा।* *6- เคฏเค•ृเคฆ्เคฆाเคฒ्เคฏुเคฆเคฐ เค•े เคฆोเคท-เคฆूเคท्เคฏ-เคธ्เคฐोเคคเคธ-เคธ्เคฐोเคคोเคฆुเคท्เคŸि-เค…เค—्...

'CLINICAL AYURVEDA' Part-1 by Vaidyaraja Subhash Sharma

[11/23/2020, 1:49 PM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi:  *เค•्เคฒिเคจिเค•เคฒ เค†เคฏुเคฐ्เคตेเคฆ - เคญाเค— 1 * *เค•ाเคฏ เคธเคฎ्เคช्เคฐเคฆाเคฏ เค•े เคฒिเคฏे เคถाเคธ्เคค्เคฐोเค•्เคค เคœ्เคžाเคจ เค•ो clinical practice เคฎें เคนเคฎ เค•ैเคธे apply เค•เคฐเคคे เคนैं เค”เคฐ เคฐोเค—ी เคฐोเค— เคฎुเค•्เคค เคนोเคคा เคœाเคคा เคนै, เคเค• เคชूเคฐी series เค•े เคฐूเคช เคฎें เคฒिเค–เคจे เค•ा เคช्เคฐเคฏाเคธ เค•िเคฏा เคนै, เค•ुเค› เคตिเคทเคฏ เค•เค िเคจ เคฒเค—ेเค—ें เค•्เคฏोंเค•ि เคฏเคน post graduation เคฏा Ph.D เคตिเคทเคฏ เค•ा เคœ्เคžाเคจ เคนै เคœिเคธे เคนเคฎ เคธเคฐเคฒ เค•เคฐ เค•े เคšเคฒेंเค—े เคœिเคธ เคธे เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เค†เคฏुเคฐ्เคตेเคฆ graduates เคญी เคฒाเคญाเคจ्เคตिเคค เคนोंเค—े -   เคตैเคฆ्เคฏเคฐाเคœ เคธुเคญाเคท เคถเคฐ्เคฎा, เคเคฎ.เคกी.(เค•ाเคฏ เคšिเค•िเคค्เคธा -เคœाเคฎเคจเค—เคฐ 1985), เค†เคœ เคชเคนเคฒी เคญाเค— เค†เคชเค•े เคธाเคฎเคจे เคนै।* *เคจीเคšे เคฆिเคฏे เค—เคฏे เคตीเคกिเคฏो เค•ो เคฌเคนुเคค เคง्เคฏाเคจ เคธे เคฆेเค–िเคฏे, zoom เค•เคฐ เค•े เคญी เคฆेเค–े, เคฐोเค—ी เค•ा เคฎुเค–, เคชाเคฆ, เคนเคธ्เคค เค”เคฐ เคšเคฒเคจे เคธे เคชเคนเคฒे เค•ा เคช्เคฐเคฏाเคธ เค”เคฐ เคซिเคฐ เค•िเคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคธे เค‰เคธเคจे เค—เคคि เคชเค•เคก़ी ...*  [11/23/2020, 1:49 PM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi:  *เคฒเค—เคญเค— เคฆो เคฎเคนीเคจे เค•े เคฌाเคฆ เค‡เคธ เคฐोเค—ी เค•ा เคฒिเคฏा เค—เคฏा เคฆूเคธเคฐा เคตीเคกिเคฏो เคฆेเค–िเคฏे, เคฐोเค— เคคो เค…เคธाเคง्เคฏ เคนै เคœो เคฐोเค—ी เค•ो เคชเคนเคฒे เคนी เคฌเคคा เคฆिเคฏा เค—เคฏा เคฅा เคชเคฐ เคธเคฎ्เคช्เคฐाเคช्เคคि เคตिเค˜เคŸเคจ เคธे เคฐोเค—ी เคฎें เค†เคค्เคฎเคตिเคถ्เคตाเคธ เค”เคฐ เคฎเคจोเคฌเคฒ เค•ी เคคो เคตृเคฆ्เคงि เคนुเคˆ เคนी เคธाเคฅ เคฎें เคฐोเค—ी เค…เคชเคจे เคฆोเคจो เคชांเคต เค‰เค ाเค•เคฐ เคธเคฐเคฒเคคा เคธे เคšเคฒ เคฒेเคคा เคนै।* [11/23/2020, 1:49...