Skip to main content

CLINICAL-AYURVEDA PART- 13: 'Laghu-guna' (Lightness) - Clinical aspect by Vaidyaraja Subhash Sharma

[10/12, 2:16 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

*рд▓рдШु рдЧुрдг- рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдоें рдХैрд╕े apply рдХрд░ें, рд▓рдШु рдЧुрдг рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдоें рдЗрд╕рдХी clinical importance ?*

*рдЧुрд░ू рдЧुрдг рдХो рд▓рдШु рдЧुрдг рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░ DM, рдоेрджोрд░ोрдЧ, lipid profile рдХो рдХैрд╕े control рдХрд░ें рдЗрд╕ рдкрд░ before and after treatment latest investigation reports рдЕрдЧрд░ рд╕рдордп рдоिрд▓ा рддो рд╣рдо рдХрд▓ present рдХрд░ेंрдЧे...*

*рд░ोрдЧी 24 рд╡рд░्рд╖ीрдп / unmarried/ рд╣िрди्рджी рдЯी.рд╡ी рд╕ीрд░िрдпрд▓ рдЕрднिрдиेрддा। рдЬрдм рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХे рд▓िрдпे рдЖрдпा рдеा рддो рдЧुрд░ू рдЧुрдгाрдзिрдХ्рдп 
'рд╕ाрджोрдкрд▓ेрдк.........
.....рдЧुрд░ूрд╕्рддрд░्рдкрдг..' рд╕ु рд╕ू 46 
рдпрд╣ рдХрдл рдк्рд░рдзाрди, рдоेрдж рдзाрддु рд╡ृрдж्рдзि, рдЕрд╡рд╕ाрдж, рдЧुрд░ूрддा, рдЖрд▓рд╕्рдп, рд╕्рд╡ेрджाрдзिрдХ्рдп рдЖрджि рд▓рдХ्рд╖рдгों рд╕े рдпुрдХ्рдд рдеा рдФрд░ рдЗрд╕рдХा body wt. рдкूрд░ा 100 kg. рдеा। 
рджेрдЦिрдпे рдЪिрдд्рд░ ЁЯСЗЁЯП┐*



[10/12, 2:17 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

*рдпрд╣ рд░ोрдЧी рдоेрджрд╕्рд╡ी рдеा рдФрд░ рдЯी.рд╡ी.рд╕ीрд░िрдпрд▓ рдоें рдЖрдиे рдХे рд▓िрдпे рдЗрд╕рдХी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा 8 рдорд╣ीрдиे рдЪрд▓ी рдФрд░ рдЗрд╕рдХा wt. 40 kg. рдХрдо рд╣ो рдХрд░ 60 kg рдкрд░ рдЖ рдЧрдпा, рд╢рд░ीрд░ рдоें 'рд▓ंрдШрдиं рджेрд╣ рд▓ाрдШрд╡рдо्' рдФрд░ рджोрд╖-рджूрд╖्рдпाрдиुрд╕ाрд░ рд╕рдо्рдк्рд░ाрдк्рддि рд╡िрдШрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा рдЧुрд░ूрддा рд╕े рд▓рдШुрддा рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдШु рдЧुрдг рд╡ृрдж्рдзि рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЗрд╕рдХा рд╢рд░ीрд░ рдЕрдм рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै...* ЁЯСЗЁЯП┐

[10/12, 2:17 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

рдЧुрд░ू рдФрд░ рд▓рдШु, рд╕्рдеूрд▓ рдФрд░ рдХृрд╢ рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╣ै, рд╕ाрдзाрд░рдг рднाрд╖ा рдоें рдЧुрд░ू рдпा рд╕्рдеूрд▓ рдХो рднाрд░ी рдПрд╡ं рдХृрд╢ рдпा рд▓рдШुрддा рдХो рд╣рд▓्рдХाрдкрди рд╢рдм्рдж рд╕े рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЖрдкрдХा рдЗрди рджोрдиों рдЧुрдгों рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╢рд░ीрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдмрд╣ुрдд рдоिрд▓ рдЬाрдпेंрдЧे рдЗрди्рд╣े рдЕрдкрдиे рдкाрд╕ рд╣ी рдвूंрдбिрдпे рдпे рдЖрдкрдХे рд╣рд░ рдкрд▓ рдоिрд▓ेंрдЧे рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рд▓िрдпे рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХी рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХो рдЬीрд╡рди рдоे рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ें। 

[10/12, 2:17 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

рдЗрди рдЧुрдгों рдХा рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЗрдирдХी clinical importance  рдХा рдЬ्рдЮाрди рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рдХो рд╣ोрдиा рдкрд░рдо рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпे рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЖ рд╕рдХрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╡्рдпाрдзिрдпों рдХी рддрд░рдл рджिрд╢ा рдиिрд░्рджेрд╢ рднी рджेрддे рд╣ै। рдХ्рдпोंрдХि 
'рдпुрдХ्рддिрдоेрддां рдкुрд░ूрд╕्рдХृрдд्рдп рдд्рд░िрдХाрд▓ां рд╡ेрджрдиां рднिрд╖рдХ्,рд╣рди्рддीрдд्рдпुрдХ्рддं рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рддु рдиैрд╖्рдаिрдХी рд╕ा рд╡िрдиोрдкрдзाрдо।' 
рдЪ рд╢ा 1/94 
рд╡ैрдж्рдп рдд्рд░िрдХाрд▓ рдХे рд░ोрдЧों рдХी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХрд░рддा рд╣ै рдЕрд░्рдеाрдд рд╡ैрдж्рдп рдд्рд░िрдХाрд▓рджрд░्рд╢ी рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХो рдЬाрдЧृрдд рдХрд░ рд▓ें рддो рдЕрдиेрдХ рд░ोрдЧ рдХुрдЫ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд░ोрдЧिрдпों  рд╕े рдоिрд▓ рдХрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХे рджोрд╖, рдзाрддु рдФрд░ рдЖрдХृрддि рджेрдЦ рдХрд░ рд╣ी рдмрддा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬैрд╕े рдХि рдЖрдкрдХो fatty liver рдпा  рдЖрдзुрдиिрдХ рдордзुрдоेрд╣ рд╣ै। рдЗрди рд╕рдм рдХो рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдпे рдЖрдкрдХो рдЪрд░рдХ рд╡िрдоाрди рд╕्рдеाрди рдФрд░ рдЗрди्рдж्рд░िрдп рд╕्рдеाрди рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ рдХे рдЕрдкрдиी рдЬ्рдЮाрдиेрди्рдж्рд░िрдпों рдХो рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрдиा рдкрдб़ेрдЧा।*

*рдЕрдкрдиी рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХो develop рдХрд░ рдХे рдЖрдк рднी рдХिрд╕ी рд╕ीрдоा рддрдХ рдЗрди्рдж्рд░िрдп рд╕ाрдорд░्рде्рдпрд╡ाрди рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЗрдирдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдЖрдк рдмрд╣ुрдд рд╕े рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЬो рд╕ाрдзाрд░рдг рдордиुрд╖्рдпों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣рдЯ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं  рдФрд░ рдХрд░ें рдХैрд╕े ?   рдЕрдкрдиी рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХो рдЬाрдЧृрдд рдХрд░ें, рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдЪाрдп рдкीрддे рд╣ै рд╣ै рддो рджेрдЦेंрдЧें fresh milk рдХी рдЪाрдп рдоें рдЕрд▓рдЧ рд╕्рд╡ाрдж рд╣ोрдЧा рдФрд░ рджुрдЧ्рдз рдкुрд░ाрдиा рд╣ोрддे рд╣ी рдЕрд▓рдЧ рд╕्рд╡ाрдж рджेрдЧा, рдХिрд╕ी рднी рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде рдоें рдорд╕ाрд▓ों (spices) рдХा taste рдЕрд▓рдЧ рдЕрд▓рдЧ рдоिрд▓рддा рд╣ै рд▓рд╡ंрдЧ, рдХाрд▓ी рдорд░िрдЪ, рд╣िंрдЧु, рдЬाрд╡िрдд्рд░ी, рдЬीрд░рдХ, рддेрдЬрдкрдд्рд░ाрджि рдПрдХ рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдХрд░ рджेрдиे рдкрд░ рднी рдЗрдирдХी рдЬिрд╡्рд╣ा рдоें рдкृрдердХ рд╕рдд्рддा рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ोрддा рд╣ै, рдХрдв़ी, рдЪрдиा, рд░ाрдЬрдоा рдХो рджोрдмाрд░ा рдЧрд░्рдо рдХрд░ рдХे рд╕ेрд╡рди рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा рддो рд░рд╕ाрд╕्рд╡ाрдж рдмрджрд▓ рдЬाрдпेрдЧा рдпे рд╕рдм рд░рд╕рдиेрди्рдж्рд░िрдп рдХे рд╡िрд╖рдп рд╣ैं рдЬिрд╕рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЬрд▓ рдорд╣ाрднूрдд рд╕े рд╣ै рдЕрдд: рд░рд╕рдиेрди्рдж्рд░िрдп рдХो рдЬाрдЧृрдд рдХрд░ें, рдШ्рд░ाрдгेрди्рдж्рд░िрдп рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦें рдкुрд░ूрд╖ों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЧंрдз, рдЖрд╣ाрд░ рдж्рд░рд╡्рдпों рдХी рдЧंрдз рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ें, рдХिрд╕ी рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЬाрдпें рддो рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ें рд╡рд╣ां рдХी рдЧंрдз рдХि рдпे рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╣ैं рдпा рдк्рд░рддिрдХूрд▓ ? рдЧंрдз рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдЕрд░्рдеाрдд рдЖрдк рдЕрдм рдкृрде्рд╡ी рдорд╣ाрднूрдд рдХे рд╕ाрди्рдиिрдз्рдп рдоें рд╣ै । рд░ोрдЧी рдХो рджेрдЦिрдпे DM type 1 рд░ोрдЧी,  рдЕрдиेрдХ рд░ोрдЧिрдпों рдХी рдд्рд╡рдЪा рдФрд░ рд░ूрдк рджेрдЦрддे рд╣ी рдмрддा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рдпрд╣ diabetic рд╣ै, рдХрдлाрд╡ृрдд рдЙрджाрди ( hypothyroidism) рджूрд░ рд╕े рджेрдЦрддे рд╣ी рдЖрдк рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ै, рдпрдХृрдж्рджाрд▓्рдпुрджрд░, рд╡ृрдХ्рдХ рджुрд╖्рдЯि рд╣ोрдиे рдкрд░ рд░ोрдЧी рдХी рдЖрдХृрддि рдЪрдХ्рд╖ु рдж्рд╡ाрд░ा рджेрдЦрддे рд╣ी рдЖрдк рдЕрдЧ्рдиि рдорд╣ाрднूрдд рд╕े рдЬुрдб़ рдЧрдпे рд╣ै, рдЗрдирдХो рд╕рдорд░्рде рдмрдиाрдУ рдХ्рдпोंрдХि рдЗрди्рд╣ी  рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рд╕े рдХाрдо рд▓े рдХрд░ рдкंрдЪрддрдд्рд╡ों рд╕े рд▓рдп рдЬोрдб़рдиी рд╣ै рдЗрди рдкंрдЪрднूрддों рдХी imbalancing рд╣ी рддो рд░ोрдЧ рд╣ै рдФрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рднी рдЗрди्рд╣ी рдХो рдЬाрдирдХрд░ рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдд्рд░िрдХाрд▓рджрд░्рд╢ी рдмрдирдиे рдХा рдпे рдк्рд░рдердо рдкрдв़ाрд╡ рд╣ै рдХि рдЬрд╣ां рдЖрдк рд╕्рдеिрдд рд╣ैं рдорди рдФрд░ рдмुрдж्рдзि рднी рд╡рд╣ीं рд╣ैं рдЬो рдЙрд╕ рд╣рд░ рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдХрд░्рдо рдХो рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै рдЬो рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рд╡ो рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें record рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕े рд╕्рдоृрддि рд╕рдордп рдЖрдиे рдкрд░ recall рдХрд░ рд▓ेрддी рд╣ै।*

*рджोрд╖ों рдХा рдЪрдп, рдк्рд░рдХोрдк рдФрд░ рд╢рдорди рд╡्рдпाрдзिрдпों рдХा рднूрдд, рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рднी рддो рдмрддा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ै। рдЧुрд░ू рдЧुрдгाрдзिрдХ्рдп рд╕्рдеौрд▓्рдп рдЕрдиेрдХ рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ोрдЧों рдХी рддрд░рдл рднी рддो рд╕ंрдХेрдд рджे рд░рд╣ा рд╣ै, рдЕрдХрд╕्рдоाрдд рд╕े body wt. рдХा рдХрдо рд╣ोрдиा рдХिрд╕ी рдЧंрднीрд░ рд╡्рдпाрдзि рдпा рдзाрддु рдХ्рд╖рдп рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдмрддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЕрдиेрдХ рд╕्рдерд▓ рдРрд╕े рднी рд╣ै рдЬрд╣ां рддрдХрдиीрдХ рдн्рд░рдо рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ेंрдЧी рдкрд░ рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдЬ्рдЮाрди рд╣ी рд╕рдд्рдп рдоिрд▓ेрдЧा।*

[10/12, 2:17 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

*рд▓рдШु рдЧुрдг рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХ्рдпा рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै ? рдЧुрд░ू рдЧुрдг рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рдХाрд░्рдп рдХрд░ рдХे рд▓рдШुрддा рд▓ा рд░рд╣ा рд╣ै, рд▓рдШुрддा рдпा рд▓ाрдШрд╡ рджोрдиो рдПрдХ рд╣ी рднाрд╡ рд╣ै рдЬिрд╕े 

'рдЪрдд्рдХिंрдЪिрдд्рд▓ाрдШрд╡рдХрд░ं рджेрд╣े рддрд▓्рд▓рдШрдиं рд╕्рдоृрддрдо्' 

рдЪ рд╕ू 22/9 

рдЬिрд╕ рднी рдХ्рд░िрдпा,рдХाрд░्рдп рдпा рдкрджाрд░्рде рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдоें рд▓рдШु рдЧुрдг рдХा рд╡рд░्рдзрди рд╣ो рдХрд░ рд▓рдШुрддा рдЖрдпे рдЙрд╕े рд▓ंрдШрди рдХрд╣рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдЧे рд╢्рд▓ोрдХ 18 рдоें 

'рдЪрддुрд╖्рдк्рд░рдХाрд░ा рд╕ंрд╢ुрдж्рдзि: рдкिрдкाрд╕ा рдоाрд░ूрддрддाрдкौ, рдкाрдЪрдиाрди्рдпुрдкрд╡ाрд╕рд╢्рдЪ рд╡्рдпाрдпाрдорд╢्рдЪेрддि рд▓ंрдШрдирдоिрддि ।' 

рдЕрд░्рдеाрдд рд╡рдорди, рд╡िрд░ेрдЪрди, рдиिрд░ूрд╣рдг рд╡рд╕्рддि, рдирд╕्рдп, рддृрд╖ा рдЕрд░्рдеाрдд рдк्рдпाрд╕ рдХे рд╡ेрдЧ рдХो рд░ोрдХрдиा, рд╡ाрдпु рдХा рд╕ेрд╡рди рдЬैрд╕े рдкंрдЦे рдпा рд╢ुрд╖्рдХ рддीрд╡्рд░ рд╣рд╡ा рдоें рд░рд╣рдиा, рдзूрдк рдХा рд╕ेрд╡рди, рдкाрдЪрди рдФрд╖рдзिрдпों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдпा рдРрд╕े рдХрд░्рдо рдЬिрдирд╕े рднोрдЬрди рдХा рдкाрдЪрди рд╢ीрдШ्рд░ рд╣ो, рдЙрдкрд╡ाрд╕ (рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ां рд╡्рд░рддों рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рд╕े рдЪрд▓ी рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै) рдФрд░ рд╡्рдпाрдпाрдо рдЗрдирдХो рд╢рд░ीрд░ рдоें рд▓рдШु рдЧुрдг рд╣ी рдоाрдирдиा।*

*рдЕрд░े рднाрдИ, рдпे рдЬो рдЧुрдг рд╣ै рдпे рдХोрдИ рдХрдаिрди рд╡िрд╖рдп рдирд╣ी рд╣ै рдЖрдкрдХे рдк्рд░рддिрджिрди рдХी рджिрдирдЪрд░्рдпा, рдЖрд╣ाрд░, рд╡िрд╣ाрд░, рдиिрдж्рд░ा рдЖрджि рдоें рд╣рд░ рдкрд▓ рдЧुрдг рд╣ी рдЧुрдг рд╣ै рдЬिрди्рд╣ें рдЖрдк рдЕрдиुрднрд╡ рдирд╣ी рдХрд░ рдкा рд░рд╣े рдкрд░ рдШрдЯिрдд рдпे рд╣ी рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं।*

*рд▓рдШु рдЧुрдг рдЕрд░्рде, рднौрддिрдХ рд╕ंрдЧрдарди, рд╕्рд╡рд░ूрдк рдФрд░ рдХाрд░्рдоुрдХрддा -*

*рд▓рдШु рдЧुрдг рдХा рдЕрд░्рде рд╣рдо рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рдХे рд╣ी рдЪрд▓े рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдиेрдХ рд╕्рдерд▓ों рдЗрд╕рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдЗрд╕рдХे рдХाрд░्рдоुрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕े рд╣ी рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै рдЬैрд╕े 

'рд▓рдШु рдкрде्рдпं рдкрд░ं рдк्рд░ोрдХ्рддं рдХрдлрдШ्рдиं рд╢ीрдШ्рд░рдкाрдХि  рдЪ'
 
рднा рдк्рд░ рдоिрд╢्рд░ рдк्рд░рдХрд░рдг 6/202 

рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдШु рдЧुрдг рдпुрдХ्рдд рдж्рд░рд╡्рдп рд╣िрддрдХрд░, рдХрдл рдиाрд╢рдХ рдФрд░ рд╢ीрдШ्рд░ рдкрдЪрди рд╡ाрд▓े рд╣ोрддे рд╣ैं।*

[10/12, 2:17 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

*'рд▓рдШुрд╕्рддрдж्рд╡िрдкрд░ीрдд: рд╕्рдпाрд▓्рд▓ेрдЦрдиो рд░ोрдкрдгрд╕्рддрдеा'
 
рд╕ु рд╕ू 46/518 

рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдШु рдЧुрдг рдЧुрд░ू рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╢рд░ीрд░ рдХृрд╢ рдХाрд░рдХ рдФрд░ рд╡्рд░рдг рд░ोрдкрдХ рд╣ै।рдЬिрддрдиे рднी рдЧुрдг рд╣рдо рдЧुрд░ू рдЧुрдг рдХे рдмрддा рдХрд░ рдЪрд▓े рдеे рдЙрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рдЧुрдг рд▓рдШु рдоें рд╣ै। рдХाрд░рдг рдж्рд░рд╡्рдпों рдоें рдЬो рдкंрдЪрдорд╣ाрднूрдд рд╣ै рд╡ो рднी рдЧुрд░ू рдФрд░ рд▓рдШु рджो рд╡рд░्рдЧों рдоें рдмांрдЯ рджिрдпे рдЧрдпे рд╣ैं рдЬैрд╕े рдкृрде्рд╡ी рдФрд░ рдЬрд▓ 'рдЧुрд░ू рд╡рд░्рдЧ' рддрдеा рдЕрдЧ्рдиि,рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЖрдХाрд╢ 'рд▓рдШु рд╡рд░्рдЧ' । рд▓рдШु рдж्рд░рд╡्рдпों рдХे рднौрддिрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоें рдЖрдХाрд╢, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдорд╣ाрднूрдд рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा рд╣ोрддी рд╣ै рдЗрдирдоें рд▓рдШु рдЖрдХाрд╢ рдорд╣ाрднूрдд рдХा рдЖрдд्рдордЧुрдг рд╣ै рддрдеा рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рд╕्рдеिрд░ рдирд╣ी рд╣ै, рдЖрдк рдЗрди्рд╣े рдмांрдз рдХे рдирд╣ी рд░рдЦ рд╕рдХрддे рдЗрд╕рд▓िрдпे рд▓рдШु рд╣ैं।

рдЪ рд╕ू 5/6 рдоें 

'рд▓рдШूрдиि рд╣ि рдж्рд░рд╡्рдпाрдгि рд╡ाрдпрд╡рдЧ्рдиि рдЧुрдгрдмрд╣ुрд▓ाрдиि рднрд╡рди्рддि' 
рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдШु рдж्рд░рд╡्рдп рд╡ाрдд рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдк्рд░рдзाрди рд╣ोрддे рд╣ैं 
'рд▓рдШूрди्рдпрдЧ्рдиिрд╕ंрдзुрдХ्рд╖рдгрд╕्рд╡рднाрд╡ाрди्рдпрд▓्рдкрджोрд╖ाрдгि...' 

рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдмрд╣ुрд▓ рд╣ोрдиे рд╕े рдЕрдЧ्рдиि рд╕ंрдзुрдХ्рд╖рдг рдЕрд░्рдеाрдд рдкाрдЪрдХाрдЧ्рдиि рдХो рджीрдк्рдд рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं рддрдеा рдЕрддि рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЦाрдпे рднोрдЬрди рдХा рднी рдкाрдЪрди рдХрд░ рджेрддे рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдпे рдЕрд▓्рдк рджोрд╖рдХाрд░рдХ рдХрд╣े рдЬाрддे рд╣ैं।*

*рдЗрд╕ рдЖрдХाрд╢, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдХा рд╣рдоाрд░ी clinical practice рдоें рдорд╣рдд्рд╡ рджेрдЦिрдпे, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЖрдХाрд╢ рдЪрдХ्рд╖ु рд╕े рдирд╣ी рджेрдЦे рдЬा рд╕рдХрддे рдЬैрд╕े рд╣рдо рдкृрде्рд╡ी, рдЬрд▓ рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдХो рджेрдЦрддे рд╣ैं, рдоेрджोрд░ोрдЧी, рд╕्рдеौрд▓्рдп рдпा рдЧुрд░ूрдЧुрдгाрдзिрдХ्рдп рд╢рд░ीрд░ рдХो рдРрд╕ा рд╣ी рдж्рд░рд╡्рдп рдпा рдХाрд░्рдп рдЪाрд╣िрдпे рдЬो рдЙрд╕рдХा weight рдХा рд╣्рд░ाрд╕ рдХрд░े рддो рдЗрд╕ рд▓рдШु рдЧुрдг рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд░ोрдЧिрдпों рдХो рдЖрдХाрд╢ рдмрд╣ुрд▓ рдЦुрд▓ा рд╕्рдеाрди, рд╡ाрдпु рдХा рдкूрд░्рдг рд╕ंрдЪाрд░ рд╣ो рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдЧुрдг рдпुрдХ्рдд рдЖрддрдк рднी рд╣ो рдкाрд░्рдХ рдоें рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рдХे рдмाрдж рдПрд╡ं рд╕ूрд░्рдпाрд╕्рдд рд╕े рдПрдХ рдШंрдЯा рдкрд╣рд▓े рддाрд▓ीрд╕ рдоिрдирдЯ рдн्рд░рдордг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдк्рд░рдердо 10 рдоिрдирдЯ рдЖрд░ाрдо рд╕े рдЙрд╕рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рддीрд╡्рд░ рдЧрддि рд╕े, рдХुрдЫ рд░ोрдЧी рдПрдХ рдПрдХ рдШंрдЯा рднी рдн्рд░рдордг рдХрд░рддे рд╣ै рдЙрдкрд░ рдЬिрд╕ рд░ोрдЧी рдХा рд╣рдордиे 8 рдорд╣ीрдиे рдоें 40 kg wt. рдХрдо рдХिрдпा рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рдпрд╣ी condition рд▓рдЧा рдХрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рджी рдЧрдИ рдеी рдЬिрд╕рдХे рдкीрдЫे рдХा рднाрд╡ рдЧुрд░ूрддा рдХो рдХрдо рдХрд░ рдХे рд▓рдШुрддा рд▓ाрдиा рдЬिрд╕рдоें рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рддीрдиों рдорд╣ाрднूрддों рдХा рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡ рдпोрдЧрджाрди рд╣ै। рд▓рдШु рдЧुрдг рдХे рдХाрд░рдг рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЖрд▓рд╕्рдп рдФрд░ рдЧौрд░рд╡ рджूрд░ рд╣ो рдХрд░ рд╕्рд░ोрддो рд╢ोрдзрди, рджीрдкрди, рдкाрдЪрди, рдЙрдд्рд╕ाрд╣, рдорд▓ рддрдеा рдХрдл рд╡рд░्рдЧ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдж्рд░рд╡्рдпों рдХा рд╣्рд░ाрд╕ рдФрд░ рд╡्рд░рдг рд░ोрдкрдг рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓рдШुрддा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдорди рдкрд░ рднी рдкрдб़рддा рд╣ै рддрднी рдПрдХ рднिрди्рди рд╕ा рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рд░ोрдЧिрдпों рдоें рдЖ рдЬाрддा рд╣ै।*

[10/12, 2:17 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

*рд▓рдШु рдЧुрдг рдФрд░ рджोрд╖ -*

*рд╡ाрдпु 'рд░ूрдХ्рд╖: рд╢ीрддो рд▓рдШु' рдЪ рд╕ू 1 рдФрд░ рдкिрдд्рдд 'рддीрдХ्рд╖्рдгोрд╖्рдгं рд▓рдШु' рдЕ рд╣ 1 рдЕрд░्рдеाрдд рд╡ाрдд рдФрд░ рдкिрдд्рдд рд▓рдШु рд╣ैं।*

*рд▓рдШु рдЧुрдг рдФрд░ рдзाрддु-рдЙрдкрдзाрддु рддрдеा рдорд▓ -*

*рд╡ैрдж्рдп рдоोрд╣рдирд▓ाрд▓ рдЧोрдаेрдЪा рдЬी рдЖрдЧ्рдиेрдп рд╣ोрдиे рд╕े рд░рдХ्рдд рдФрд░ рдЕрд╕्рдеि рдХो рд▓рдШु рдоाрди рдХрд░ рдЪрд▓े рд╣ै рддрдеा рдЙрдкрдзाрддु рдоें рдЖрдЧ्рдиेрдп рд╣ोрдиे рд╕े рд░рдЬ рдХो рд╕ाрде рд╣ी рдЖрдЧ्рдиेрдп рд╣ोрдиे рд╕े рдоूрдд्рд░ рднी рд▓рдШु рд╣ै।*

*рдж्рд░рд╡्рдпों рдХे рд░рд╕ рдФрд░ рд▓рдШु рдЧुрдг -*

*'рдЕрдо्рд▓ाрдд् рдХрдЯुрд╕्рддрддрд╕्рддिрдХ्рддो рд▓рдШुрдд्рд╡ाрджुрдд्рддрдоो рдордд:' 
рдЪ рд╕ू 26/56 
рдЕрд░्рдеाрдд рдЕрдо्рд▓ рд░рд╕ рдЕрд▓्рдк рд▓рдШु, рдХрдЯु рд░рд╕ рдордз्рдпрдо рд▓рдШु рдФрд░ рддिрдХ्рдд рд░рд╕ рд╕рдм рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓рдШु рд╣ोрддा рд╣ै।рдХुрдЫ рдЖрдЪाрд░्рдпों рдиे рд▓рд╡рдг рд░рд╕ рдХो рднी рдЕрд▓्рдк рд▓рдШु рдоाрдиा рд╣ै।*

*рд╡ीрд░्рдп рдФрд░ рд▓рдШु рдЧुрдг -*
*рдЙрд╖्рдг рд╡ीрд░्рдп рдоें рд▓рдШु рдЧुрдг рдХा рд╣ोрдиा рд╡िрднिрди्рди рддрд░्рдХों рд╕े рд╕िрдж्рдз рд╣ै।*

*рд╡िрдкाрдХ рдФрд░ рд▓рдШु рдЧुрдг -*
*рдж्рд░рд╡्рдпों рдоें рдЬрдм рдкृрде्рд╡ी рдФрд░ рдЬрд▓ рдХे рдЧुрдг рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдЧें рддो рдордзुрд░ рд╡िрдкाрдХ рд╣ोрдЧा рдЬो рдЧुрд░ू рд╣ै рдФрд░ рддेрдЬ, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЖрдХाрд╢ рдХे рдЧुрдг рд╣ोрдиे рдкрд░ рдХрдЯु рд╡िрдкाрдХ рд╣ोрдЧा рдЬो рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╕े рд╣ी рд▓рдШु рдоाрдиा рдЬाрдпेрдЧा। рдЪрд░рдХ рдиे рд╡िрдкाрдХ рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдоाрдиा рд╣ै рдФрд░ рд╕ुрд╢्рд░ुрдд рдиे рдХेрд╡рд▓ рджो рдордзुрд░ рдФрд░ рдХрдЯु рд╣ी рдоाрдиा рд╣ै। рдЪрд░рдХ рдиे рд╕ू 26/62 рдоें 'рдХрдЯुрдХाрдо्рд▓ाрд╡рдХोрд╜рди्рдпрдеा' рд▓िрдЦ рдХрд░ рдЧुрд░ू рд╕े рд╡िрдкрд░ीрдд рд▓рдШु рдХрд╣ा рд╣ै।*

[10/12, 2:17 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

*рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ूрдд्рд░ рдФрд░ рд▓рдШु рдЧुрдг - *

*рджोрд╖-рджूрд╖्рдп рдХी рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдЕрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд╕рдо्рдк्рд░ाрдк्рддि рдмрдирддी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХो рднंрдЧ рдХрд░рдиा рд╣ी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╣ै рдордЧрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣рдо рдХिрди рдиिрдпрдоों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░ рдХे рдЙрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдФрд╖рдз рджेंрдЧे рдЗрд╕े рд▓े рдХрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ूрдд्рд░ рдмрдиाрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдоें рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдпे рдЙрдд्рддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдХ्рдпा рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рдХ्рдпों ? рд▓рдШु рдЧुрдг рд╡рд░्рдзрди рдХे рд▓िрдпे рд╣рдоें рд╣рдоें рдРрд╕े рдж्рд░рд╡्рдпों рдпा рдХрд░्рдоों рдХा рдЪрдпрди рдХрд░рдиा рдкрдб़ेрдЧा 

'рд▓рдШूрд╖्рдгрддीрдХ्рд╖्рдгрд╡िрд╢рджं рд░ूрдХ्рд╖ं рд╕ूрдХ्рд╖्рдоं рдЦрд░ं рд╕рд░рдо्, рдХрдаिрдиं рдЪैрд╡...' 
рдЪ рд╕ू 22/12
 
рдПрд╡ं 

'рд░ूрдХ्рд╖ं рд▓рдШु рдЦрд░ं рддीрдХ्рд╖्рдгрдоुрд╖्рдгं ... рдк्рд░ाрдпрд╢:.рдХрдаिрдиं рдЪैрд╡..* 
*рдЪ рд╕ू 22/14 

рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдШु рд▓рдШुрдкाрдХी рдХрдлрдШ्рди рдФрд░ рд╡ाрддрд╡рд░्рдзрдХ, рдЙрд╖्рдг рдзाрддुрдУं рдХा рдХ्рд╖рдп рдХрд░ рд╡ाрдд рд╡ृрдж्рдзि рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ, рддीрдХ्рд╖्рдг рдпрд╣ рд╢ोрдзрди рдХрд░ рдзाрддु рдХ्рд╖рдп рдХрд░ рд╡ाрдд рдХो рдмрдв़ाрддा рд╣ै, рд╡िрд╢рдж рдпрд╣ рд▓ेрдЦрди рдФрд░ рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рд░ूрдХ्рд╖ рдпрд╣ рдзाрддु, рдорд▓ рдФрд░ рдмрд▓ рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдпрд╣ рд╕्рд░ोрддों рдХो рдЦोрд▓ рджेрддा рд╣ै, рдзाрддु рдПрд╡ं рдорд▓ों рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै, рдЦрд░ рдЕрд░्рдеाрдд roughness рдпрд╣ рднी рд▓ेрдЦрди рдХрд░ рдХे рдзाрддुрдУं рдХो рдХрдо рдХрд░ рдХे рд╡ाрдд рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЖрдк рдЗрдирдХो рдЧ्рд░рди्рдеों рдоें рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ै।*

*рдкंрдЪрднौрддिрдХрддा рд╕े рджेрдЦें рддो рд╣рдоें рд▓рдШु рдЧुрдг рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХ्рд░рдо рдоें рдорд╣ाрднूрддों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрдХाрд╢ рд╕े рд▓рдШु рдЧुрдг рдк्рд░рдзाрди, рд╡ाрдпु рд╕े рд░ूрдХ्рд╖ рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рд╕े рдЙрд╖्рдг рдЧुрдгाрдзिрдХ्рдп рдж्рд░рд╡्рдпों рдХो рдк्рд░рдзाрдирддा рджेрдиी рдкрдб़ेрдЧी। рднाрд╡ рдк्рд░рдХाрд╢ рдоिрд╢्рд░ рдк्рд░рдХрд░рдг 6 рдоें рдЖрд╢ु рдЧुрдг - рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╢ीрдШ्рд░ рдлैрд▓े, рджीрдкрди, рдкाрдЪрди, рдЕрдиुрд▓ोрдорди, рд╕्рд░ंрд╕рди, рднेрджрди, рд░ेрдЪрди, рджेрд╣ рд╕ंрд╢ोрдзрди, рдЫेрджрди, рд▓ेрдЦрди, рд╡्рдпрд╡ाрдпी, рд╡िрдХाрд╕ी рдЬो рдмрддाрдпे рд╣ैं рдпे рд╕рдм рд▓рдШुрддा рдХाрд░рдХ рд╣ै।*
*рд╢ोрдзрди рдХे рдЙрдкрдХ्рд░рдо рд╡рдорди, рд╡िрд░ेрдЪрди, рд░рдХ्рддрдоोрдХ्рд╖рдг, рдирд╕्рдп, рдиिрд░ूрд╣рдг рд╡рд╕्рддि, рд╕्рд╡ेрджрди рд▓рдШु рдЧुрдг рд╡рд░्рдзрдХ рд╣ी рд╣ैं। рдЖрдорд╡ाрдд, рдЬ्рд╡рд░, рдЧ्рд░рд╣рдгी, рд╣्рджрдп рд░ोрдЧ, рдоेрджोрд░ोрдЧ, рдХрдлрдЬ рд░ोрдЧाрджि рд╕ैंрдХрдб़ों рд░ोрдЧों рдоें рд▓ंрдШрди рдХा рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै।*

*рд▓рдШुрдЧुрдг рдк्рд░рдзाрди рдЖрд╣ाрд░ -*
*рддрдХ्рд░, рдмрдХрд░ी рдХा рджुрдЧ्рдз, рдирд╡рдиीрдд, рд╕ैंрдзрд╡, рдЬीрд░рдХ, рдорд╕ूрд░, рдзाрди्рдпрдХ, рдпрд╡ाрдиि, рдоूрд▓рдХ, рдХांрдЬिрдХ, рдЕрд░िрд╖्рдЯ, рдХुрд▓рдеी, рддाрдо्рдмूрд▓ाрджि рд╕рдм рд▓рдШु рд╣ै рдЬिрди्рд╣े рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЖрдк рдж्рд░рд╡्рдп рдЧुрдг рдоें рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।*

*рд▓рдШु рдЧुрдг рдк्рд░рдзाрди рдФрд╖рдз рдж्рд░рд╡्рдп-*
*рдХुрдЯрдХी, рдорджрдирдлрд▓, рдЪिрд░ाрдпрддा, рдЧुрдбूрдЪी, рдЕрд░्рдХ, рдмिрд▓्рд╡, рдХंрдЯрдХाрд░ी, рд╕्рдиुрд╣ी, рд╢рд░рдкुंрдЦा, рд╡ाрд╕ा, рдкिрдд्рддрдкाрдкрдб़ा, рдкिрдк्рдкрд▓ी, рдкीрдкрд▓ाрдоूрд▓, рдЬीрд░рдХ, рд╕рдоुрдж्рд░рдлेрди рдЖрджि рдЕрдиेрдХ рдж्рд░рд╡्рдп। рдЕрдЧ्рдиिрддुंрдбी рд╡рдЯी, рдЖрдиंрдж рднैрд░рд╡ рд░рд╕, рдЖрдорд╡ाрддाрд░ि рд░рд╕, рдЖрд░ोрдЧ्рдп рд╡рд░्рдзिрдиी, рдЗрдЪ्рдЫा рднेрджी рд░рд╕, рдиिрдд्рдпाрдиंрдж рд░рд╕, рдХांрдЪрдиाрд░ рдЧुрдЧ्рдЧрд▓ु, рдд्рд░िрдлрд▓ा рдЧुрдЧ्рдЧрд▓ु, рд╢िрд╡рдХ्рд╖ाрд░ рдкाрдЪрди рдЪूрд░्рдг, рдПрд░ंрдб рднृрд╖्рдЯ рд╣рд░ीрддрдХी рдЖрджि рд╕рдм рд▓рдШु рдЧुрдг рдХी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ी рдХрд░рддे рд╣ैं।*

*рдЧुрдгों рдХो рдЕрдм рддрдХ рдЖрдкрдиे рдЬो рдкрдв़ा рдЙрд╕рдоें рдкрд╣рд▓े рдЧुрд░ू рдЧुрдг рдФрд░ рдЖрдЬ рд▓рдШु рдЧुрдг рд╣рдордиे рдЙрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा рд╣ै рдЬैрд╕ा рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рд▓ाрддे рд╣ैं। рдЪрд░рдХ, рд╕ुрд╢्рд░ुрдд, рднाрд╡рдк्рд░рдХाрд╢ рдЖрджि рдЧ्рд░рди्рдеों рдоें рддो рдЗрди рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै рд╣ी рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╡ैрдж्рдп рдоोрд╣рдирд▓ाрд▓ рдЧोрдаेрдЪा, рдк्рд░िрдпрд╡्рд░рдд рд╢рд░्рдоाрдЬी рдиे рднी рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд▓ेрдЦрди рдХिрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╣рдордиे рд▓िрдпा рд╣ै।*

[10/12, 2:22 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

*рдк्рд░рдзाрди рдЧुрдг рдЧुрд░ू рд╣ै рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рд▓рдШु, рдЗрди рдЧुрдгों рдХा рдХ्рд░рдо рднी рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЕрдкрдиा рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै, рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЕрди्рдп рдЧुрдгों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдЕрдкрдиी рдмुрдж्рдзि рд╕े рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ै рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рдХрдаिрдиाрдИ рд╣ो рддो рдЖрдк рд▓िрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ै, clinical application рдХा рд╕ूрдд्рд░ рд╣рдордиे рдЖрдкрдХो рдмрддा рджिрдпा рд╣ै।* ЁЯЩПЁЯЩПЁЯЩП


[10/12, 6:48 AM] Dr.Pawan Madan Sir, Jalandhar: 

Suprabhaat Gurudev.

рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдмреЭिрдпा рдк्рд░рдпोрдЧाрдд्рдордХ рд╡िрд╡ेрдЪрди ЁЯЩПЁЯЩП
рд╣рдо рдЗрд╕рдХे рдЖрдкрдХे рд╕рджैрд╡ рдЛрдгी рд░рд╣ेंрдЧे।

рдоेрд░े рдХुрдЫ рд░ोрдЧीрдпों рдиे рд░ोрдЬ 1 рдШंрдЯे рд╕ैрд░ рдХрд░рдХे рд╡ рднोрдЬрди рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди (as per the recommendation of dietician) рдХрд░рдХे 20 рд╕े 30 рдХिрд▓ो рддрдХ рд╡рдЬрди рдХुрдЫ рд╣ी рдорд╣ीрдиों рдоें рдХрдо рдХрд░ рд▓िрдпा।

рдЧुрд░ु рдЬी рдРрд╕े рдХौंрди рд╕े рднोрдЬ्рдп рд╣ै рдЬो рдРрд╕ी рд╕्рддिрдеि рдоें рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдмрди्рдж рдХрд░ा рджेрдиे рдЪाрд╣िрдП ЁЯЩПЁЯЩП
рдХ्рдпुрдХे рдоैंрдиे рдпे рдкाрдпा рдХे рдбाрдпрдЯीрд╢िрдпрди рдЙрдирдХो рд╕िрд░реЮ рдмрджрд▓ рдмрджрд▓ рдХрд░ рднोрдЬ्рдп рдкрджाрд░्рде рдЦाрдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджेрддे рд╣ै рдФрд░ рдмрд╣ुрдд рд╣ैрд░ाрдиी рдХी рдмाрдд рд╣ै рдХि рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд▓ाрдШрд╡рдХрд░ рдФрд╖рдзि рдХे рдЙрдирдХा рд╡рдЬрди рдЗрддрдиा рдХрдо рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै ЁЯдФЁЯдФ


[10/12, 10:18 AM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi: 

*рдирдорд╕्рдХाрд░ рдкрд╡рди рдЬी, рдЕрдЧрд░ рджिрди рдоें рд╕рдордп рдоिрд▓ рдкाрдпा рддो рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ेंрдЧे* ЁЯМ╣ЁЯМ║ЁЯЩП

[12/23, 22:48] Vaidyaraj Subhash Sharma, Delhi: 

*рдЧुрд░ू рдФрд░ рд▓рдШु, рд╕्рдеूрд▓ рдФрд░ рдХृрд╢ рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╣ै, рд╕ाрдзाрд░рдг рднाрд╖ा рдоें рдЧुрд░ू рдпा рд╕्рдеूрд▓ рдХो рднाрд░ी рдПрд╡ं рдХृрд╢ рдпा рд▓рдШुрддा рдХो рд╣рд▓्рдХाрдкрди рд╢рдм्рдж рд╕े рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЖрдкрдХा рдЗрди рджोрдиों рдЧुрдгों рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╢рд░ीрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдмрд╣ुрдд рдоिрд▓ рдЬाрдпेंрдЧे рдЗрди्рд╣े рдЕрдкрдиे рдкाрд╕ рд╣ी рдвूंрдбिрдпे рдпे рдЖрдкрдХे рд╣рд░ рдкрд▓ рдоिрд▓ेंрдЧे рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рд▓िрдпे рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХी рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХो рдЬीрд╡рди рдоे рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ें। рдЗрд╕рдХे рдХुрдЫ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдЖрдкрдХो рджिрдЦाрддे рд╣ैं...*

*рдоेрд░े рд╕ाрде рдЦрдб़े рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ाрд╕्рдп рдХрд╡ि рдЗрдирдХा рд╢рд░ीрд░ рдЧुрд░ू рдЧुрдг рдк्рд░рдзाрди рд╣ै।*



[12/23, 22:48] Vaidyaraj Subhash Sharma, Delhi: *рдпे рджेрдЦें рд▓рдШु рдЧुрдг рдк्рд░рдзाрди рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ाрд╕्рдп рдХрд╡ि ..* ЁЯСЗЁЯП┐





[12/23, 22:49] Vaidyaraj Subhash Sharma, Delhi: 

*рдЗрди рдЧुрдгों рдХा рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЗрдирдХी clinical importance  рдХा рдЬ्рдЮाрди рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рдХो рд╣ोрдиा рдкрд░рдо рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпे рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЖ рд╕рдХрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╡्рдпाрдзिрдпों рдХी рддрд░рдл рджिрд╢ा рдиिрд░्рджेрд╢ рднी рджेрддे рд╣ै। рдХ्рдпोंрдХि  'рдпुрдХ्рддिрдоेрддां рдкुрд░ूрд╕्рдХृрдд्рдп рдд्рд░िрдХाрд▓ां рд╡ेрджрдиां рднिрд╖рдХ्, рд╣рди्рддीрдд्рдпुрдХ्рддं рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рддु рдиैрд╖्рдаिрдХी рд╕ा рд╡िрдиोрдкрдзाрдо।' 
рдЪ рд╢ा 1/94 
рд╡ैрдж्рдп рдд्рд░िрдХाрд▓ рдХे рд░ोрдЧों рдХी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХрд░рддा рд╣ै рдЕрд░्рдеाрдд рд╡ैрдж्рдп рдд्рд░िрдХाрд▓рджрд░्рд╢ी рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХो рдЬाрдЧृрдд рдХрд░ рд▓ें рддो рдЕрдиेрдХ рд░ोрдЧ рдХुрдЫ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд░ोрдЧिрдпों  рд╕े рдоिрд▓ рдХрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХे рджोрд╖, рдзाрддु рдФрд░ рдЖрдХृрддि рджेрдЦ рдХрд░ рд╣ी рдмрддा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬैрд╕े рдХि рдЖрдкрдХो fatty liver рдпा  рдЖрдзुрдиिрдХ рдордзुрдоेрд╣ рд╣ै। рдЗрди рд╕рдм рдХो рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдпे рдЖрдкрдХो рдЪрд░рдХ рд╡िрдоाрди рд╕्рдеाрди рдФрд░ рдЗрди्рдж्рд░िрдп рд╕्рдеाрди рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ рдХे рдЕрдкрдиी рдЬ्рдЮाрдиेрди्рдж्рд░िрдпों рдХो рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрдиा рдкрдб़ेрдЧा।*

*рдЕрдкрдиी рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХो develop рдХрд░ рдХे рдЖрдк рднी рдХिрд╕ी рд╕ीрдоा рддрдХ рдЗрди्рдж्рд░िрдп рд╕ाрдорд░्рде्рдпрд╡ाрди рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЗрдирдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдЖрдк рдмрд╣ुрдд рд╕े рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЬो рд╕ाрдзाрд░рдг рдордиुрд╖्рдпों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣рдЯ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं  рдФрд░ рдХрд░ें рдХैрд╕े ?   рдЕрдкрдиी рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХो рдЬाрдЧृрдд рдХрд░ें , рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдЪाрдп рдкीрддे рд╣ै рд╣ै рддो рджेрдЦेंрдЧें fresh milk рдХी рдЪाрдп рдоें рдЕрд▓рдЧ рд╕्рд╡ाрдж рд╣ोрдЧा рдФрд░ рджुрдЧ्рдз рдкुрд░ाрдиा рд╣ोрддे рд╣ी рдЕрд▓рдЧ рд╕्рд╡ाрдж рджेрдЧा, рдХिрд╕ी рднी рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде рдоें рдорд╕ाрд▓ों (spices) рдХा taste рдЕрд▓рдЧ рдЕрд▓рдЧ рдоिрд▓рддा рд╣ै рд▓рд╡ंрдЧ, рдХाрд▓ी рдорд░िрдЪ, рд╣िंрдЧु, рдЬाрд╡िрдд्рд░ी, рдЬीрд░рдХ, рддेрдЬрдкрдд्рд░ाрджि рдПрдХ рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдХрд░ рджेрдиे рдкрд░ рднी рдЗрдирдХी рдЬिрд╡्рд╣ा рдоें рдкृрдердХ рд╕рдд्рддा рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ोрддा рд╣ै, рдХрдв़ी, рдЪрдиा, рд░ाрдЬрдоा рдХो рджोрдмाрд░ा рдЧрд░्рдо рдХрд░ рдХे рд╕ेрд╡рди рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा рддो рд░рд╕ाрд╕्рд╡ाрдж рдмрджрд▓ рдЬाрдпेрдЧा рдпे рд╕рдм рд░рд╕рдиेрди्рдж्рд░िрдп рдХे рд╡िрд╖рдп рд╣ैं рдЬिрд╕рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЬрд▓ рдорд╣ाрднूрдд рд╕े рд╣ै рдЕрдд: рд░рд╕рдиेрди्рдж्рд░िрдп рдХो рдЬाрдЧृрдд рдХрд░ें, рдШ्рд░ाрдгेрди्рдж्рд░िрдп рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦें рдкुрд░ूрд╖ों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЧंрдз, рдЖрд╣ाрд░ рдж्рд░рд╡्рдпों рдХी рдЧंрдз рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ें, рдХिрд╕ी рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЬाрдпें рддो рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ें рд╡рд╣ां рдХी рдЧंрдз рдХि рдпे рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╣ैं рдпा рдк्рд░рддिрдХूрд▓ ? рдЧंрдз рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдЕрд░्рдеाрдд рдЖрдк рдЕрдм рдкृрде्рд╡ी рдорд╣ाрднूрдд рдХे рд╕ाрди्рдиिрдз्рдп рдоें рд╣ै । рд░ोрдЧी рдХो рджेрдЦिрдпे DM type 1 рд░ोрдЧी,  рдЕрдиेрдХ рд░ोрдЧिрдпों рдХी рдд्рд╡рдЪा рдФрд░ рд░ूрдк рджेрдЦрддे рд╣ी рдмрддा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рдпрд╣ diabetic рд╣ै, рдХрдлाрд╡ृрдд рдЙрджाрди 
(hypothyroidism) рджूрд░ рд╕े рджेрдЦрддे рд╣ी рдЖрдк рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ै, рдпрдХृрдж्рджाрд▓्рдпुрджрд░, рд╡ृрдХ्рдХ рджुрд╖्рдЯि рд╣ोрдиे рдкрд░ рд░ोрдЧी рдХी рдЖрдХृрддि рдЪрдХ्рд╖ु рдж्рд╡ाрд░ा рджेрдЦрддे рд╣ी рдЖрдк рдЕрдЧ्рдиि рдорд╣ाрднूрдд рд╕े рдЬुрдб़ рдЧрдпे рд╣ै, рдЗрдирдХो рд╕рдорд░्рде рдмрдиाрдУ рдХ्рдпोंрдХि рдЗрди्рд╣ी  рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рд╕े рдХाрдо рд▓े рдХрд░ рдкंрдЪрддрдд्рд╡ों рд╕े рд▓рдп рдЬोрдб़рдиी рд╣ै рдЗрди рдкंрдЪрднूрддों рдХी imbalancing рд╣ी рддो рд░ोрдЧ рд╣ै рдФрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рднी рдЗрди्рд╣ी рдХो рдЬाрдирдХрд░ рдХी рдЬाрддी рд╣ै।рдд्рд░िрдХाрд▓рджрд░्рд╢ी рдмрдирдиे рдХा рдпे рдк्рд░рдердо рдкрдв़ाрд╡ рд╣ै рдХि рдЬрд╣ां рдЖрдк рд╕्рдеिрдд рд╣ैं рдорди рдФрд░ рдмुрдж्рдзि рднी рд╡рд╣ीं рд╣ैं рдЬो рдЙрд╕ рд╣рд░ рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдХрд░्рдо рдХो рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै рдЬो рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рд╡ो рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें record рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕े рд╕्рдоृрддि рд╕рдордп рдЖрдиे рдкрд░ recall рдХрд░ рд▓ेрддी рд╣ै।*

[12/23, 22:49] Vaidyaraj Subhash Sharma, Delhi: 

*'рд▓рдШुрд╕्рддрдж्рд╡िрдкрд░ीрдд: рд╕्рдпाрд▓्рд▓ेрдЦрдиो рд░ोрдкрдгрд╕्рддрдеा' 
рд╕ु рд╕ू 46/518 
рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдШु рдЧुрдг рдЧुрд░ू рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╢рд░ीрд░ рдХृрд╢ рдХाрд░рдХ рдФрд░ рд╡्рд░рдг рд░ोрдкрдХ рд╣ै।рдЬिрддрдиे рднी рдЧुрдг рд╣рдо рдЧुрд░ू рдЧुрдг рдХे рдмрддा рдХрд░ рдЪрд▓े рдеे рдЙрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рдЧुрдг рд▓рдШु рдоें рд╣ै।рдХाрд░рдг рдж्рд░рд╡्рдпों рдоें рдЬो рдкंрдЪрдорд╣ाрднूрдд рд╣ै рд╡ो рднी рдЧुрд░ू рдФрд░ рд▓рдШु рджो рд╡рд░्рдЧों рдоें рдмांрдЯ рджिрдпे рдЧрдпे рд╣ैं рдЬैрд╕े рдкृрде्рд╡ी рдФрд░ рдЬрд▓ 'рдЧुрд░ू рд╡рд░्рдЧ' рддрдеा рдЕрдЧ्рдиि, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЖрдХाрд╢ 'рд▓рдШु рд╡рд░्рдЧ' ।рд▓рдШु рдж्рд░рд╡्рдпों рдХे рднौрддिрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоें рдЖрдХाрд╢, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдорд╣ाрднूрдд рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा рд╣ोрддी рд╣ै рдЗрдирдоें рд▓рдШु рдЖрдХाрд╢ рдорд╣ाрднूрдд рдХा рдЖрдд्рдордЧुрдг рд╣ै рддрдеा рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рд╕्рдеिрд░ рдирд╣ी рд╣ै, рдЖрдк рдЗрди्рд╣े рдмांрдз рдХे рдирд╣ी рд░рдЦ рд╕рдХрддे рдЗрд╕рд▓िрдпे рд▓рдШु рд╣ैं।
рдЪ рд╕ू 5/6 рдоें 
'рд▓рдШूрдиि рд╣ि рдж्рд░рд╡्рдпाрдгि рд╡ाрдпрд╡рдЧ्рдиिрдЧुрдгрдмрд╣ुрд▓ाрдиि рднрд╡рди्рддि' 
рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдШु рдж्рд░рд╡्рдп рд╡ाрдд рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдк्рд░рдзाрди рд╣ोрддे рд╣ैं 
'рд▓рдШूрди्рдпрдЧ्рдиिрд╕ंрдзुрдХ्рд╖рдгрд╕्рд╡рднाрд╡ाрди्рдпрд▓्рдкрджोрд╖ाрдгि...' 
рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдмрд╣ुрд▓ рд╣ोрдиे рд╕े рдЕрдЧ्рдиि рд╕ंрдзुрдХ्рд╖рдг рдЕрд░्рдеाрдд рдкाрдЪрдХाрдЧ्рдиि рдХो рдк्рджीрдк्рдд рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं рддрдеा рдЕрддि рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЦाрдпे рднोрдЬрди рдХा рднी рдкाрдЪрди рдХрд░ рджेрддे рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдпे рдЕрд▓्рдк рджोрд╖рдХाрд░рдХ рдХрд╣े рдЬाрддे рд╣ैं।

*рдЗрд╕ рдЖрдХाрд╢, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдХा рд╣рдоाрд░ी clinical practice рдоें рдорд╣рдд्рд╡ рджेрдЦिрдпे, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЖрдХाрд╢ рдЪрдХ्рд╖ु рд╕े рдирд╣ी рджेрдЦे рдЬा рд╕рдХрддे рдЬैрд╕े рд╣рдо рдкृрде्рд╡ी, рдЬрд▓ рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдХो рджेрдЦрддे рд╣ैं, рдоेрджोрд░ोрдЧी, рд╕्рдеौрд▓्рдп рдпा рдЧुрд░ूрдЧुрдгाрдзिрдХ्рдп рд╢рд░ीрд░ рдХो рдРрд╕ा рд╣ी рдж्рд░рд╡्рдп рдпा рдХाрд░्рдп рдЪाрд╣िрдпे рдЬो рдЙрд╕рдХा weight рдХा рд╣्рд░ाрд╕ рдХрд░े рддो рдЗрд╕ рд▓рдШु рдЧुрдг рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд░ोрдЧिрдпों рдХो рдЖрдХाрд╢ рдмрд╣ुрд▓ рдЦुрд▓ा рд╕्рдеाрди, рд╡ाрдпु рдХा рдкूрд░्рдг рд╕ंрдЪाрд░ рд╣ो рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рдЧुрдг рдпुрдХ्рдд рдЖрддрдк рднी рд╣ो рдкाрд░्рдХ рдоें рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рдХे рдмाрдж рдПрд╡ं рд╕ूрд░्рдпाрд╕्рдд рд╕े рдПрдХ рдШंрдЯा рдкрд╣рд▓े рддाрд▓ीрд╕ рдоिрдирдЯ рдн्рд░рдордг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдк्рд░рдердо 10 рдоिрдирдЯ рдЖрд░ाрдо рд╕े рдЙрд╕рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рддीрд╡्рд░ рдЧрддि рд╕े, рдХुрдЫ рд░ोрдЧी рдПрдХ рдПрдХ рдШंрдЯा рднी рдн्рд░рдордг рдХрд░рддे рд╣ै рдЙрдкрд░ рдЬिрд╕ рд░ोрдЧी рдХा рд╣рдордиे 8 рдорд╣ीрдиे рдоें 40 kg wt. рдХрдо рдХिрдпा рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рдпрд╣ी condition рд▓рдЧा рдХрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рджी рдЧрдИ рдеी рдЬिрд╕рдХे рдкीрдЫे рдХा рднाрд╡ рдЧुрд░ूрддा рдХो рдХрдо рдХрд░ рдХे рд▓рдШुрддा рд▓ाрдиा рдЬिрд╕рдоें рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рддीрдиों рдорд╣ाрднूрддों рдХा рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡ рдпोрдЧрджाрди рд╣ै। рд▓рдШु рдЧुрдг рдХे рдХाрд░рдг рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЖрд▓рд╕्рдп рдФрд░ рдЧौрд░рд╡ рджूрд░ рд╣ो рдХрд░ рд╕्рд░ोрддो рд╢ोрдзрди, рджीрдкрди, рдкाрдЪрди, рдЙрдд्рд╕ाрд╣, рдорд▓ рддрдеा рдХрдл рд╡рд░्рдЧ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдж्рд░рд╡्рдпों рдХा рд╣्рд░ाрд╕ рдФрд░ рд╡्рд░рдг рд░ोрдкрдг рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓рдШुрддा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдорди рдкрд░ рднी рдкрдб़рддा рд╣ै рддрднी рдПрдХ рднिрди्рди рд╕ा рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рд░ोрдЧिрдпों рдоें рдЖ рдЬाрддा рд╣ै।*

*рд▓рдШु рдЧुрдг рдФрд░ рджोрд╖ -*

*рд╡ाрдпु 'рд░ूрдХ्рд╖: рд╢ीрддो рд▓рдШु' рдЪ рд╕ू 1 рдФрд░ рдкिрдд्рдд 'рддीрдХ्рд╖्рдгोрд╖्рдгं рд▓рдШु' рдЕ рд╣ 1 рдЕрд░्рдеाрдд рд╡ाрдд рдФрд░ рдкिрдд्рдд рд▓рдШु рд╣ैं।*

*рд▓рдШु рдЧुрдг рдФрд░ рдзाрддु-рдЙрдкрдзाрддु рддрдеा рдорд▓ -*
*рд╡ैрдж्рдп рдоोрд╣рдирд▓ाрд▓ рдЧोрдаेрдЪा рдЬी рдЖрдЧ्рдиेрдп рд╣ोрдиे рд╕े рд░рдХ्рдд рдФрд░ рдЕрд╕्рдеि рдХो рд▓рдШु рдоाрди рдХрд░ рдЪрд▓े рд╣ै рддрдеा рдЙрдкрдзाрддु рдоें рдЖрдЧ्рдиेрдп рд╣ोрдиे рд╕े рд░рдЬ рдХो рд╕ाрде рд╣ी рдЖрдЧ्рдиेрдп рд╣ोрдиे рд╕े рдоूрдд्рд░ рднी рд▓рдШु рд╣ै।*

*рдж्рд░рд╡्рдпों рдХे рд░рд╕ рдФрд░ рд▓рдШु рдЧुрдг -*

*'рдЕрдо्рд▓ाрдд् рдХрдЯुрд╕्рддрддрд╕्рддिрдХ्рддो рд▓рдШुрдд्рд╡ाрджुрдд्рддрдоो рдордд:' 
рдЪ рд╕ू 26/56 
рдЕрд░्рдеाрдд рдЕрдо्рд▓ рд░рд╕ рдЕрд▓्рдк рд▓рдШु, рдХрдЯु рд░рд╕ рдордз्рдпрдо рд▓рдШु рдФрд░ рддिрдХ्рдд рд░рд╕ рд╕рдм рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓рдШु рд╣ोрддा рд╣ै। рдХुрдЫ рдЖрдЪाрд░्рдпों рдиे рд▓рд╡рдг рд░рд╕ рдХो рднी рдЕрд▓्рдк рд▓рдШु рдоाрдиा рд╣ै।*

*рд╡ीрд░्рдп рдФрд░ рд▓рдШु рдЧुрдг -*

*рдЙрд╖्рдг рд╡ीрд░्рдп рдоें рд▓рдШु рдЧुрдг рдХा рд╣ोрдиा рд╡िрднिрди्рди рддрд░्рдХों рд╕े рд╕िрдж्рдз рд╣ै।*

*рд╡िрдкाрдХ рдФрд░ рд▓рдШु рдЧुрдг -*

*рдж्рд░рд╡्рдпों рдоें рдЬрдм рдкृрде्рд╡ी рдФрд░ рдЬрд▓ рдХे рдЧुрдг рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдЧें рддो рдордзुрд░ рд╡िрдкाрдХ рд╣ोрдЧा рдЬो рдЧुрд░ू рд╣ै рдФрд░ рддेрдЬ, рд╡ाрдпु рдФрд░ рдЖрдХाрд╢ рдХे рдЧुрдг рд╣ोрдиे рдкрд░ рдХрдЯु рд╡िрдкाрдХ рд╣ोрдЧा рдЬो рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╕े рд╣ी рд▓рдШु рдоाрдиा рдЬाрдпेрдЧा। рдЪрд░рдХ рдиे рд╡िрдкाрдХ рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдоाрдиा рд╣ै рдФрд░ рд╕ुрд╢्рд░ुрдд рдиे рдХेрд╡рд▓ рджो рдордзुрд░ рдФрд░ рдХрдЯु рд╣ी рдоाрдиा рд╣ै। рдЪрд░рдХ рдиे рд╕ू 26/62 рдоें 'рдХрдЯुрдХाрдо्рд▓ाрд╡рдХोрд╜рди्рдпрдеा' рд▓िрдЦ рдХрд░ рдЧुрд░ू рд╕े рд╡िрдкрд░ीрдд рд▓рдШु рдХрд╣ा рд╣ै।*

[12/23, 22:50] Vaidyaraj Subhash Sharma, Delhi:

 *рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ूрдд्рд░ рдФрд░ рд▓рдШु рдЧुрдг - *

*рджोрд╖-рджूрд╖्рдп рдХी рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдЕрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд╕рдо्рдк्рд░ाрдк्рддि рдмрдирддी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХो рднंрдЧ рдХрд░рдиा рд╣ी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╣ै рдордЧрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣рдо рдХिрди рдиिрдпрдоों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░ рдХे рдЙрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдФрд╖рдз рджेंрдЧे рдЗрд╕े рд▓े рдХрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ूрдд्рд░ рдмрдиाрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдоें рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдпे рдЙрдд्рддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдХ्рдпा рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рдХ्рдпों ? рд▓рдШु рдЧुрдг рд╡рд░्рдзрди рдХे рд▓िрдпे рд╣рдоें рд╣рдоें рдРрд╕े рдж्рд░рд╡्рдпों рдпा рдХрд░्рдоों рдХा рдЪрдпрди рдХрд░рдиा рдкрдб़ेрдЧा ।

'рд▓рдШूрд╖्рдгрддीрдХ्рд╖्рдгрд╡िрд╢рджं рд░ूрдХ्рд╖ं рд╕ूрдХ्рд╖्рдоं рдЦрд░ं рд╕рд░рдо्, рдХрдаिрдиं рдЪैрд╡...' 
рдЪ рд╕ू 22/12 
рдПрд╡ं 
'рд░ूрдХ्рд╖ं рд▓рдШु рдЦрд░ं рддीрдХ्рд╖्рдгрдоुрд╖्рдгं ... рдк्рд░ाрдпрд╢:.рдХрдаिрдиं рдЪैрд╡..* 
рдЪ рд╕ू 22/14 
рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдШु рд▓рдШुрдкाрдХी рдХрдлрдШ्рди рдФрд░ рд╡ाрддрд╡рд░्рдзрдХ, рдЙрд╖्рдг рдзाрддुрдУं рдХा рдХ्рд╖рдп рдХрд░ рд╡ाрдд рд╡ृрдж्рдзि рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ, рддीрдХ्рд╖्рдг рдпрд╣ рд╢ोрдзрди рдХрд░ рдзाрддु рдХ्рд╖рдп рдХрд░ рд╡ाрдд рдХो рдмрдв़ाрддा рд╣ै,рд╡िрд╢рдж рдпрд╣ рд▓ेрдЦрди рдФрд░ рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рд░ूрдХ्рд╖ рдпрд╣ рдзाрддु, рдорд▓ рдФрд░ рдмрд▓ рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдпрд╣ рд╕्рд░ोрддों рдХो рдЦोрд▓ рджेрддा рд╣ै, рдзाрддु рдПрд╡ं рдорд▓ों рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै, рдЦрд░ рдЕрд░्рдеाрдд roughness рдпрд╣ рднी рд▓ेрдЦрди рдХрд░ рдХे рдзाрддुрдУं рдХो рдХрдо рдХрд░ рдХे рд╡ाрдд рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЖрдк рдЗрдирдХो рдЧ्рд░рди्рдеों рдоें рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ै।*

*рдкंрдЪрднौрддिрдХрддा рд╕े рджेрдЦें рддो рд╣рдоें рд▓рдШु рдЧुрдг рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХ्рд░рдо рдоें рдорд╣ाрднूрддों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрдХाрд╢ рд╕े рд▓рдШु рдЧुрдг рдк्рд░рдзाрди, рд╡ाрдпु рд╕े рд░ूрдХ्рд╖ рдФрд░ рдЕрдЧ्рдиि рд╕े рдЙрд╖्рдг рдЧुрдгाрдзिрдХ्рдп рдж्рд░рд╡्рдпों рдХो рдк्рд░рдзाрдирддा рджेрдиी рдкрдб़ेрдЧी। рднाрд╡ рдк्рд░рдХाрд╢ рдоिрд╢्рд░ рдк्рд░рдХрд░рдг 6 рдоें рдЖрд╢ु рдЧुрдг - рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╢ीрдШ्рд░ рдлैрд▓े, рджीрдкрди, рдкाрдЪрди, рдЕрдиुрд▓ोрдорди, рд╕्рд░ंрд╕рди, рднेрджрди, рд░ेрдЪрди, рджेрд╣ рд╕ंрд╢ोрдзрди, рдЫेрджрди, рд▓ेрдЦрди, рд╡्рдпрд╡ाрдпी, рд╡िрдХाрд╕ी рдЬो рдмрддाрдпे рд╣ैं рдпे рд╕рдм рд▓рдШुрддा рдХाрд░рдХ рд╣ै।*
*рд╢ोрдзрди рдХे рдЙрдкрдХ्рд░рдо рд╡рдорди, рд╡िрд░ेрдЪрди, рд░рдХ्рддрдоोрдХ्рд╖рдг, рдирд╕्рдп, рдиिрд░ूрд╣рдг рд╡рд╕्рддि, рд╕्рд╡ेрджрди рд▓рдШु рдЧुрдг рд╡рд░्рдзрдХ рд╣ी рд╣ैं। рдЖрдорд╡ाрдд, рдЬ्рд╡рд░, рдЧ्рд░рд╣рдгी, рд╣्рджрдп рд░ोрдЧ, рдоेрджोрд░ोрдЧ, рдХрдлрдЬ рд░ोрдЧाрджि рд╕ैंрдХрдб़ों рд░ोрдЧों рдоें рд▓ंрдШрди рдХा рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै।*

*рд▓рдШुрдЧुрдг рдк्рд░рдзाрди рдЖрд╣ाрд░ -*

*рддрдХ्рд░, рдмрдХрд░ी рдХा рджुрдЧ्рдз, рдирд╡рдиीрдд, рд╕ैंрдзрд╡, рдЬीрд░рдХ, рдорд╕ूрд░, рдзाрди्рдпрдХ, рдпрд╡ाрдиि, рдоूрд▓рдХ, рдХांрдЬिрдХ, рдЕрд░िрд╖्рдЯ, рдХुрд▓рдеी, рддाрдо्рдмूрд▓ाрджि рд╕рдм рд▓рдШु рд╣ै рдЬिрди्рд╣े рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЖрдк рдж्рд░рд╡्рдп рдЧुрдг рдоें рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।*

[12/23, 22:50] Vaidyaraj Subhash Sharma, Delhi: 

*рд▓рдШु рдЧुрдг рдк्рд░рдзाрди рдФрд╖рдз рдж्рд░рд╡्рдп-*

*рдХुрдЯрдХी, рдорджрдирдлрд▓, рдЪिрд░ाрдпрддा, рдЧुрдбूрдЪी, рдЕрд░्рдХ, рдмिрд▓्рд╡, рдХंрдЯрдХाрд░ी, рд╕्рдиुрд╣ी, рд╢рд░рдкुंрдЦा, рд╡ाрд╕ा, рдкिрдд्рддрдкाрдкрдб़ा, рдкिрдк्рдкрд▓ी, рдкीрдкрд▓ाрдоूрд▓, рдЬीрд░рдХ, рд╕рдоुрдж्рд░рдлेрди рдЖрджि рдЕрдиेрдХ рдж्рд░рд╡्рдп। рдЕрдЧ्рдиिрддुंрдбी рд╡рдЯी, рдЖрдиंрдж рднैрд░рд╡ рд░рд╕, рдЖрдорд╡ाрддाрд░ि рд░рд╕, рдЖрд░ोрдЧ्рдп рд╡рд░्рдзिрдиी, рдЗрдЪ्рдЫा рднेрджी рд░рд╕, рдиिрдд्рдпाрдиंрдж рд░рд╕, рдХांрдЪрдиाрд░ рдЧुрдЧ्рдЧрд▓ु, рдд्рд░िрдлрд▓ा рдЧुрдЧ्рдЧрд▓ु, рд╢िрд╡рдХ्рд╖ाрд░ рдкाрдЪрди рдЪूрд░्рдг, рдПрд░ंрдб рднृрд╖्рдЯ рд╣рд░ीрддрдХी рдЖрджि рд╕рдм рд▓рдШु рдЧुрдг рдХी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ी рдХрд░рддे рд╣ैं।*

*рдЧुрдгों рдХो рдЕрдм рддрдХ рдЖрдкрдиे рдЬो рдкрдв़ा рдЙрд╕рдоें рдкрд╣рд▓े рдЧुрд░ू рдЧुрдг рдФрд░ рдЖрдЬ рд▓рдШु рдЧुрдг рд╣рдордиे рдЙрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा рд╣ै рдЬैрд╕ा рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рд▓ाрддे рд╣ैं। рдЪрд░рдХ, рд╕ुрд╢्рд░ुрдд, рднाрд╡рдк्рд░рдХाрд╢ рдЖрджि рдЧ्рд░рди्рдеों рдоें рддो рдЗрди рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै рд╣ी рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╡ैрдж्рдп рдоोрд╣рдирд▓ाрд▓ рдЧोрдаेрдЪा, рдк्рд░िрдпрд╡्рд░рдд рд╢рд░्рдоाрдЬी рдиे рднी рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд▓ेрдЦрди рдХिрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╣рдордиे рд▓िрдпा рд╣ै।*








********************************************************************************************************************
Above case presentation & follow-up discussion held in 'Kaysampraday (Discussion)' a Famous WhatsApp group  of  well known Vaidyas from all over the India. 




Presented by




Vaidyaraj Subhash Sharma
MD (Kaya-chikitsa)

New Delhi, India

email- vaidyaraja@yahoo.co.in


Compiled & Uploaded by

Vd. Rituraj Verma
B. A. M. S.
Shri Dadaji Ayurveda & Panchakarma Center,
Khandawa, M.P., India.
Mobile No.:-
 +91 9669793990,
+91 9617617746

Edited by

Dr.Surendra A. Soni
M.D., PhD (KC) 
Professor & Head
P. G. DEPT. OF KAYACHIKITSA
Govt. Akhandanand Ayurveda College
Ahmedabad, GUJARAT, India.
Email: surendraasoni@gmail.com



Comments

Popular posts from this blog

WhatsApp Discussion series 28: 'Sneha-pravicharana' by Dr. Praveen Kumar Madikonda, Dr. Raghuram Bhatta, Prof. Ramakant Chulet, Prof. K.S.R. Prasad and Dr. Kapil Kapoor

[12/23, 08:53] Praveen Mandikonda Dr:          Respected scholars of   Ayurveda ,  Whether " Sneha Pravicharana " is meant for Sodhana purpose or Samana purpose??? whether samyak snigda lakshana 's  apply for Pravicharana sneha yoga's as well......( ref : charaka sutra 13/23-25 )....... let me have an opinion from the forum of Intellectuals  рдУрджрдирд╢्рдЪ рд╡िрд▓ेрдкी рдЪ рд░рд╕ो рдоांрд╕ं рдкрдпो рджрдзि|  рдпрд╡ाрдЧूः рд╕ूрдкрд╢ाрдХौ рдЪ рдпूрд╖ः рдХाрдо्рдмрд▓िрдХः рдЦрдбः||реирей||  рд╕рдХ्рддрд╡рд╕्рддिрд▓рдкिрд╖्рдЯं рдЪ рдордж्рдпं рд▓ेрд╣ाрд╕्рддрдеैрд╡ рдЪ|  рднрдХ्рд╖्рдпрдордн्рдпрдЮ्рдЬрдиं рдмрд╕्рддिрд╕्рддрдеा рдЪोрдд्рддрд░рдмрд╕्рддрдпः||реирек||  рдЧрдг्рдбूрд╖ः рдХрд░्рдгрддैрд▓ं рдЪ рдирд╕्рддःрдХрд░्рдгाрдХ्рд╖िрддрд░्рдкрдгрдо्|  рдЪрддुрд░्рд╡िंрд╢рддिрд░िрдд्рдпेрддाः рд╕्рдиेрд╣рд╕्рдп рдк्рд░рд╡िрдЪाрд░рдгाः [рез] ||реирел||                                      charaka sutra 13/25 [12/23, 09:29] Prof. KSR Prasad Wardha:  Dear The snehapracichara are the mode of Sneha administration ... all are intended to use...

'CLINICAL AYURVEDA' Part-1 by Vaidyaraja Subhash Sharma

[11/23/2020, 1:49 PM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi:  *рдХ्рд▓िрдиिрдХрд▓ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж - рднाрдЧ 1 * *рдХाрдп рд╕рдо्рдк्рд░рджाрдп рдХे рд▓िрдпे рд╢ाрд╕्рдд्рд░ोрдХ्рдд рдЬ्рдЮाрди рдХो clinical practice рдоें рд╣рдо рдХैрд╕े apply рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рд░ोрдЧी рд░ोрдЧ рдоुрдХ्рдд рд╣ोрддा рдЬाрддा рд╣ै, рдПрдХ рдкूрд░ी series рдХे рд░ूрдк рдоें рд▓िрдЦрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै, рдХुрдЫ рд╡िрд╖рдп рдХрдаिрди рд▓рдЧेрдЧें рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ post graduation рдпा Ph.D рд╡िрд╖рдп рдХा рдЬ्рдЮाрди рд╣ै рдЬिрд╕े рд╣рдо рд╕рд░рд▓ рдХрд░ рдХे рдЪрд▓ेंрдЧे рдЬिрд╕ рд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж graduates рднी рд▓ाрднाрди्рд╡िрдд рд╣ोंрдЧे -   рд╡ैрдж्рдпрд░ाрдЬ рд╕ुрднाрд╖ рд╢рд░्рдоा, рдПрдо.рдбी.(рдХाрдп рдЪिрдХिрдд्рд╕ा -рдЬाрдордирдЧрд░ 1985), рдЖрдЬ рдкрд╣рд▓ी рднाрдЧ рдЖрдкрдХे рд╕ाрдордиे рд╣ै।* *рдиीрдЪे рджिрдпे рдЧрдпे рд╡ीрдбिрдпो рдХो рдмрд╣ुрдд рдз्рдпाрди рд╕े рджेрдЦिрдпे, zoom рдХрд░ рдХे рднी рджेрдЦे, рд░ोрдЧी рдХा рдоुрдЦ, рдкाрдж, рд╣рд╕्рдд рдФрд░ рдЪрд▓рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдФрд░ рдлिрд░ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдЙрд╕рдиे рдЧрддि рдкрдХрдб़ी ...*  [11/23/2020, 1:49 PM] Vaidyaraj Subhash Sharma Sir Delhi:  *рд▓рдЧрднрдЧ рджो рдорд╣ीрдиे рдХे рдмाрдж рдЗрд╕ рд░ोрдЧी рдХा рд▓िрдпा рдЧрдпा рджूрд╕рд░ा рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦिрдпे, рд░ोрдЧ рддो рдЕрд╕ाрдз्рдп рд╣ै рдЬो рд░ोрдЧी рдХो рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдмрддा рджिрдпा рдЧрдпा рдеा рдкрд░ рд╕рдо्рдк्рд░ाрдк्рддि рд╡िрдШрдЯрди рд╕े рд░ोрдЧी рдоें рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдордиोрдмрд▓ рдХी рддो рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ рд╣ी рд╕ाрде рдоें рд░ोрдЧी рдЕрдкрдиे рджोрдиो рдкांрд╡ рдЙрдаाрдХрд░ рд╕рд░рд▓рддा рд╕े рдЪрд▓ рд▓ेрддा рд╣ै।* [11/23/2020, 1:49...

An effort to differentiate Aadhman, Aanah & Aatop.

An effort to differentiate Aadhman, Aanah & Aatop Sr. No Differential Features/ Bhedakatva Adhmana Anaha Atopa 1. Nidana Vega Vidharana (Purisha) рдкрдХ्рд╡ाрд╢рдпрд╢िрд░ःрд╢ूрд▓ं   рд╡ाрддрд╡рд░्рдЪोрд╜рдк्рд░рд╡рд░्рддрдирдо्  | рдкिрдг्рдбिрдХोрдж्рд╡ेрд╖्рдЯрдиाрдз्рдоाрдиं   рдкुрд░ीрд╖े   рд╕्рдпाрдж्рд╡िрдзाрд░िрддे || рео || ( Charaka Sutra 7) ( Adho-Vata ) рд╕рдЩ्рдЧो   рд╡िрдг्рдоूрдд्рд░рд╡ाрддाрдиाрдоाрдз्рдоाрдиं   рд╡ेрджрдиा   рдХ्рд▓рдоः | рдЬрдард░े   рд╡ाрддрдЬाрд╢्рдЪाрди्рдпे   рд░ोрдЧाः   рд╕्рдпुрд░्рд╡ाрддрдиिрдЧ्рд░рд╣ाрдд् || резреи || (Charaka Sutra 7) Viruddha Ahara рд╖ाрдг्рдв्рдпाрди्рдз्рдпрд╡ीрд╕рд░्рдкрджрдХोрджрд░ाрдгांрд╡िрд╕्рдлोрдЯрдХोрди्рдоाрдж рднрдЧрди्рджрд░ाрдгाрдо् | рдоूрд░्рдЪ्рдЫाрдорджाрдз्рдоाрдирдЧрд▓рдЧ्рд░рд╣ाрдгां ….. рд╕рди्рддाрдирджोрд╖рд╕्рдпрддрдеैрд╡ рдоृрдд्рдпोрд░्рд╡िрд░ुрдж्рдзрдорди्рдиं ……. …………..рдк्рд░рд╡рджрди्рддि рд╣ेрддुрдо् || резрежрей || (Charaka Sutra 26) Mutra Vega Vidharana рдмрд╕्рддिрдоेрд╣рдирдпोः   рд╢ूрд▓ं   рдоूрдд्рд░рдХृрдЪ्рдЫ्рд░ं   рд╢िрд░ोрд░ुрдЬा   [ рез ]  | рд╡िрдиाрдоो   рд╡рдЩ्рдХ्рд╖рдгाрдиाрд╣ः   рд╕्рдпाрд▓्рд▓िрдЩ्рдЧं рдоूрдд्рд░рдиिрдЧ्рд░рд╣े || рем || (Charaka Sutra 7)   ...